مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی جاده 1735-062X 34 127 2026 06 22 The Economic analysis of using intercity high-speed trains (Case study: Tehran-Tabriz route) بررسی اقتصادی استفاده از قطارهای سریع السیر بین‌شهری (مطالعه موردی: مسیر تهران-تبریز) 289 318 226714 10.22034/road.2025.530297.2410 FA محسن عموزاده عمرانی دانشیار،‌ گروه عمران، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، سوادکوه، ایران 0000-0002-8189-4581 رضوان باباگلی استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه علم و فناوری مازندران، بهشهر، ایران Journal Article 2025 06 13 Despite the fact that the Karaj–Qazvin freeway experiences one of the most severe traffic congestions and the highest accident-related fatalities, there has been no effective plan to develop high-speed railways along the Northwest Railway route. Such development could reduce road fatalities and shift traffic from roads to rail. The variables analyzed include passenger transport statistics for the targeted corridor, demand forecasting for passenger travel on this route to estimate project implementation costs, assessment of service tariffs, revenue estimation, calculation of the internal rate of return (IRR) with sensitivity analysis, and social cost estimation.The results indicate that the internal rate of return over the first twenty years of operation is approximately 0.32% under the lower-bound scenario and around -0.01% under the upper-bound scenario. Doubling or halving land acquisition costs for station properties does not significantly alter the IRR. Moreover, reducing non-transportation overhead costs in the first year of operation—specifically through the launch of the Tehran–Tabriz high-speed railway—is estimated at around 45 billion Rials, constituting nearly 50% of the initial year's operating costs. Iran’s rail industry, in terms of optimal productivity, appropriate technology, and human welfare, remains underdeveloped compared to other industrial sectors of the country. There is an urgent need for fundamental reassessment of railway development strategies, with an emphasis on adopting modern, context-appropriate technologies. Achieving this is only possible through the utilization of the latest global technological advancements. From a perspective of balanced national development, the exploitation of high-speed trains is considered a national imperative. با وجود اینکه یکی از سنگین‌ترین ترافیک ها و بیشترین تلفات در آزادراه کرج- قزوین اتفاق می‌افتد، کماکان برنامه‌ای برای ایجاد خطوط سریع‌السیر در راه‌آهن شمال غرب در دست اقدام نیست، تا از میزان تلفات کاسته و ترافیک جاده‌ای را به ریل منتقل نماید. متغیرهایی که دراین تحقیق بررسی خواهند شد، عبارتند از: آمار حمل و نقل مسافر در محور موردنظر، پیش بینی تقاضا برای حمل و نقل مسافر به منظور برآورد هزینه های اجرای طرح، بررسی تعرفه خدمات، برآورد درآمدهای طرح، تخمین نرخ داخلی بازگشت سرمایه با آنالیز حساسیت نرخ بازگشت و تخمین هزینه های اجتماعی. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که نـرخ داخلـی بازگشـت سرمایه طی بیست سال نخست بهره‌برداری در حالت سناریو دست پایین %٠.٣٢ و در حالت سناریوی دست بـالا %٠.٠١- می باشد. در صورت دو برابر شدن و یـا نصف شدن هزینه‌های تملیک اراضی ایستگاه، تغییر محسوسی در نرخ بازگشت سرمایه ایجاد نمیشود. کاهش هزینه-های نهایی خارج از حمل و نقل در سال نخست بهره‌برداری به واسطه راه اندازی راه آهن سریع السیر تهران-تبریز بالغ بر ٤٥ میلیارد ریال برآورد می‌شود که تقریباً ٥٠ درصد هزینه‌های بهره‌برداری در سال نخست خواهد شد. راه آهن ایران در سه سطح بهره‌وری بهینه، تکنولوژی مناسب و ایجاد رفاه انسانی هم‌پای سایر قسمتهای صنعتی کشور توسعه نیافته است و نیاز مبرمی وجود دارد تا با بهره گیری از تکنولوژی مناسب و متناسب با مقتضیات زمان، تجدید نظر اساسی در روند حرکتی راه آهن به‌وجود آید. این میسر نیست مگر آنکه از جدیدترین تکنولوژی‌های موجود دنیا استفاده شود. https://road.bhrc.ac.ir/article_226714_962eced64d57564c1ed03be968d2cdb4.pdf