مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی جاده 1735-062X مقالات آماده انتشار 2026 08 17 Optimization of distribution routes in an urban context with realistic constraints بهینه‌سازی مسیرهای توزیع در بستر شهری با قیود واقعی 250931 10.22034/road.2026.586471.2504 FA شهریار افندیزاده دانشکده مهندسی عمران-دانشگاه علم و صنعت ایران مهدی خاجی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران حمید بیگدی راد دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه امام خمینی قزوین (ره) Journal Article 2026 06 13 The present study was conducted in the context of real data from three important regions. The results obtained from the implementation of algorithms in each region, numerical comparison of performance indicators, stability analysis of algorithms and factors interpretation affecting the differences are discussed. The routing data of this study were collected from three regions of the large city of Tehran and include variables such as distance between points, order timing, and prioritization of goods delivery. One of the most important results is that there is no single metaheuristic algorithm that has optimal performance in all conditions. Rather, depending on the network structure, density, type of constraints and desired goals, different algorithms can provide better performance: Genetic algorithm has stable and accurate performance in high-density environments with complex priorities. ACO has very favorable results in large and diverse urban networks with the ability to simultaneously explore parallel routes. PSO, despite its simplicity of structure, is very suitable for problems with small dimensions and the need for short execution time. This performance variation confirms that in the design of distribution systems, the algorithm selection model should be made as appropriate. Indicators such as "total distance traveled", "number of successful deliveries with high priority", "algorithm execution time", and "performance stability over multiple iterations" have been used. Also, ACO, PSO and GA are all algorithms with a wide range of applications and the results of this study can be generalized to other distribution systems, hospital logistics, electric fleets, and even drones. پژوهش حاضر در بستر داده‌های واقعی سه منطقه مهم انجام شده است. در این پژوهش، به بررسی نتایج به‌دست‌آمده از اجرای الگوریتم‌ها در هر منطقه، مقایسه عددی شاخص‌های عملکرد، تحلیل پایداری الگوریتم‌ها و تفسیر عوامل موثر بر تفاوت‌ها پرداخته می شود. داده‌های مسیریابی این پژوهش از سه منطقه شهر بزرگ تهران جمع‌آوری شده و شامل متغیرهایی چون فاصله بین نقاط، زمان‌بندی سفارش‌ها، و اولویت‌بندی تحویل کالاها می‌باشد. یکی از مهم‌ترین نتایج حاصل از پژوهش، این است که هیچ الگوریتم فراابتکاری واحدی وجود ندارد که در همه شرایط عملکرد بهینه داشته باشد. بلکه با توجه به ساختار شبکه، میزان تراکم، نوع محدودیت‌ها و اهداف موردنظر، الگوریتم‌های مختلف می‌توانند عملکرد بهتری ارائه دهند: الگوریتم ژنتیک در محیط‌های پرتراکم با اولویت‌های پیچیده عملکردی پایدار و دقیق دارد. ACO در شبکه‌های وسیع و متنوع شهری با توانایی کاوش همزمان مسیرهای موازی، نتایج بسیار مطلوبی دارد. PSO با وجود سادگی ساختار، برای مسائلی با ابعاد کوچک و نیاز به زمان اجرای کوتاه بسیار مناسب است. این تنوع عملکرد تأیید می‌کند که در طراحی سیستم‌های توزیع، باید مدل انتخاب الگوریتم به‌صورت اقتضایی صورت گیرد. شاخص‌هایی نظیر "مجموع فاصله طی‌شده"، "تعداد تحویل موفق با اولویت بالا"، "زمان اجرای الگوریتم"، و "پایداری عملکرد در چند تکرار" استفاده شده‌اند. همچنین ACO، PSO و GA همگی الگوریتم‌هایی با گستره کاربرد وسیع هستند و نتایج این پژوهش را می‌توان به سایر سیستم‌های توزیع، لجستیک بیمارستانی، ناوگان برقی، و حتی پهپادها نیز تعمیم داد