جاده

جاده

بررسی طراحی معماری مطلوب منظرآرایی معابر آزاد راهی بر کاهش تصادفات (مورد مطالعه آزادراه نطنز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار‌، دانشگاه امام حسن مجتبی (ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و فنون راهنمایی و رانندگی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری‌، دانشکده محیط زیست دانشگاه، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری، دانشکده دافوس، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران
چکیده
منظر آرایی می‌تواند تأثیرات متفاوتی بر ایمنی راه داشته باشد. همان‌طور که منظر آرایی صحیح و اصولی می‌تواند باعث بهبود ایمنی شود، عدم منظر آرایی صحیح در مسیرهای ارتباطی می‌تواند اثرات مخربی بر ایمنی راه داشته باشد، از همین رو مقاله حاضر با هدف بررسی طراحی معماری مطلوب منظرآرایی معابر آزاد راهی بر کاهش تصادفات انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و پژوهش توصیفی- تحلیلی است، این پژوهش از نظر نوع پژوهش‌ کمی - کیفی ، از نوع کتابخانه‌ای و پیمایشی است. از دو شیوه تحلیل توصیفی و تحلیل استنباطی استفاده شده است. روش‌های آمار توصیفی به کار گرفته شده، شامل محاسبه شاخص‌های فراوانی و درصد فراوانی خواهد بود. از روش‌های آمار استنباطی آزمون فریدمن نیز برای اولویت‌بندی اقدامات استفاده شد، داده‌های پرسشنامه‌ای این پژوهش در یک مقطع سه‌ماهه و از شهریور تا مهرماه سال 1403 جمع‌آوری‌شده است. در این تحقیق نشان داده شد که از نظر پرسش‌شوندگان، نورپردازی مناسب، رفع موانع دید در شانه راه‌ها و بهبود وضعیت فضاهای خدماتی و کاشت گیاهان مناسب در حاشیه راه‌ها به نحوی که مانع دید نشوند از اولویت بالاتری برخوردارند.با مشخص شدن اولویت‌های منظر آرایی می‌توان انتظار داشت که سازمان راهداری برای رفع مشکل خواب‌آلودگی و درعین‌حال جلوگیری از حواس‌پرتی رانندگان، بهبود وضع روشنایی، رفع موانع شانه راه‌ها و گسترش فضاهای خدماتی و کاشت گیاهان مناسب را در آزادراه نطنز در اولویت قرار دهد، پلیس‌راه نیز همین موارد را درخواست و پیگیری نماید.
کلیدواژه‌ها

-این پژوهش برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت عملیات ترافیک دانشگاه جامع علوم انتظامی امین می­باشد.
-آقاعلی خانی,محمد (1401). بررسی معیارهای سنجش حواس‌پرتی رانندگان براثر تابلوهای تبلیغاتی (مطالعه موردی: آزادراه تهران-کرج، جاده، 30(110)، 40-29.
doi: 10.22034/road.2021.314365.1991
-حاج علی، مجتبی و علیجانی، صاحبه (1398). شناسایی عوامل تأثیرگذار منظر آرایی بر ایمنی راه با استفاده از آنالیز سلسله مراتبی فازی، هجدهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک. تهران، ایران.
-حبیبی، مهسا (1397). راهنمای ضوابط منظر راه‌های کشور: پوشش گیاهی منظر راه (جلد سوم). چاپ اول. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان عمران و بهسازی شهری.
-حسامی، سعید، حسینی، فائزه (1395). تأثیر منظر آرایی در ناحیه عاری از مانع بر ایمنی راه. نهمین کنگره ملی مهندسی عمران. مشهد، ایران. 8-1.
-دستور، شاهو، بهنود، حمیدرضا، عبدی کردانی، علی، و مـراد ی، فـرزاد (1403). اثرسـنجی ایمنـی نصـب شیارهای لرزاننده
طولی در راههای شریانی برونشهری. فصلنامه علمی راهور. 13(49)، 40-1.
doi:10.22034/talar.2024.1279350.1351
-سادات حسینی، سیدمحمد، سهرابی، حسن و حسن زاده، محمدرضا (1400). تأثیر موانع دید در حاشیه راه‌ها بر تصادفات. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک،16(2)، 64-37.
doi:20.1001.1.20084005.1400.16.61.2.0
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد اول- مبانی طرح راه ایمن
 (1- 267). امور نظام فنی معاونت نظارت راهبردی و مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی.
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد دوم.
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد سوم- علائم ایمنی راه (ضابطه شماره 3- 267) (تجدیدنظر اول). امور نظام فنی معاونت نظارت راهبردی و مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی.
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد چهارم- حاشیه ایمن راه (ضابطه شماره 3- 267) (تجدیدنظر اول). امور نظام فنی معاونت نظارت راهبردی و مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی.
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد پنجم- تأسیسات ایمنی راه (ضابطه شماره 3- 267) (تجدیدنظر اول). امور نظام فنی معاونت نظارت راهبردی و مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی.
-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1393). آیین‌نامه ایمنی راه‌های کشور، جلد ششم. ایمنی بهره‌برداری (ضابطه شماره 3- 267) (تجدیدنظر اول). امور نظام فنی معاونت نظارت راهبردی و مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی.
-شمعانیان اصفهانی، حمید، سخایی، رضا و احسانی سهی، مجید (1403). مدل‌سازی تعیین مرز محدوده مؤثر بر تصادفات جاده‌ای در پیرامون شهرها. فصلنامه علمی راهور، 13(2)، 146-111.
  doi: /talar.2024.103429
-طباطبایی، سیدعباس و رزقی شیرسوار، مصطفی (1391). اثر پارامترهای منظر آرایی بر سلامت پیاده‌ها و ایمنی راننده. نهمین کنگره بین‌المللی مهندسی عمران، اصفهان ایران.
-فردانش، فرزین، ادیب، مرتضی، حبیبی، مهسا، چیت‌ساز زاده، الناز و کریمی، احسان (1396). ضوابط طرح راه‌های کشور. متن مصوب شورای عالی فنی آموز زیربنایی حمل‌ونقل تهران، سازان عمران و بهسازی کشور.
-فردانش، فرزین و حبیبی، مهسا (1397). راهنمای ضوابط منظر راه‌های کشور: زیباسازی منظر راه‌های کشور (جلد اول). چاپ او. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان عمران و بهسازی شهری.
-مدنی پور، علی  (1396). طراحی شهری، فضا و جامعه. ترجمه بهناز امین زاده و راضیه رضا بیگی ثانی. انتشارات دانشگاه تهران.
  
-American Association of State Highway and Transportation Officials (2004).  A policy ongeometric design of highways and streets fifth edition.  Washington, D.C.
 
-Bassan, S. (2017). Sight distance and horizontal curve aspects in the design of road tunnels vs. highways: Part II (trucks). Tunnelling and Underground Space Technology. 70. 422-434.   doi:10.1016/j.tust.2017.06.025.
 
-Panel Jia Liu, Fei Ye, Wenhao Zhu, Enjie Su, Wenbo Peng, Xingbo Han, Xiaobao Wen (2025). Evaluation of the impact of landscape zone on driver distraction and visual comfort in road tunnels. Tunnelling and Underground Space Technology, 156 (1).  doi.org/10.1016/j.tust.2024.106248
-Jibo, He  Lan, Luo,  Jiang, B(2024) ,Greener view, safer drive: Using repeated field experiments and deep transfer learning technique to investigate impacts of urban road landscapes on driving performancedoi.org/10.1016/j.landurbplan.2024.105156
  -Jiang, B., He, J., Chen, J., Larsen, L., & Wang, H. (2021). Perceived Green at Speed: A Simulated Driving Experiment Raises New Questions for Attention Restoration Theory and Stress Reduction Theory. Environment and Behavior53(3), 296-335. doi.org/10.1177/0013916520947111 
 
-Sentić, I., Živojinović, I., Đorđević, J., & Tomićević-Dubljević, J. (2025). Drivers’ Perspective on Traffic Safety and Impacts from the Surrounding Landscape: A Case Study of Serbia. Sustainability17(5), 1936. doi.org/10.3390/su17051936
 
-Sétra. (2006). Landscape and road legibility: some ideas for an approach that brings together road safety and landscape. June 2006. Begneux Cedex, France: Sétra, Service D’etudes Techniques Des Routes Et Autoroutes.
 
-United States Environmental Protection Agency. (2002). Water-efficient landscaping: Preventing pollution and using resources wisely. Washington, DC: Author.