ارزیابی بهره‌وری سامانه حمل‌ونقل مترو تهران با استفاده از شاخص مالم‌کوئیست و روش تحلیل پوششی داده‌ها

نویسندگان

1 مربی، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف محوری این مطالعه اندازه­گیری بهره­وری در سامانه حمل­ونقل مترو تهران جهت ارزیابی میزان پیشرفت و پسرفت هر خط مترو می­باشد. بدین­منظور از داده­های آماری سامانه حمل­ونقل مترو تهران طی سال­های 91-1387 و روش تحلیل پوششی داده­ها استفاده شده است.  در واقع این مطالعه با بهره­گیری از شاخص­ بهره­وری مالم­کوئیست،که از دو اثر تغییر در فناوری و تغییر درکارایی فنی نشات گرفته، بهره­وری کل عوامل تولید در دو مرحله مورد سنجش و ارزیابی قرار می­دهد. نتایج پژوهش  مؤید آن است که در مرحله اول از بین چهار خط فقط یک خط با افزایش بهره­وری (6 در هزار) مواجه بوده است و در مرحله دوم همگی خطوط در سال­های اولیه افزایش بهره­وری داشته­اند، اما با گذشت زمان نوساناتی در بهره­وری خطوط مشاهده شده است. به­طورکلی در خطوط مترو تهران در هر دوره اثر تغییرات فناوری بر بهره­وری بیشتر از تغییرات کارایی فنی بوده است. از­این­رو جهت افزایش بهره­وری خطوط مترو لازم است کارایی فنی و کارایی مقیاس بهبود یابند. 
 

کلیدواژه‌ها


- امامی میبدی، ع.، (1384)، "اصول اندازه گیری کارائی و بهره وری، موسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی
(چاپ دوم)".

-پورکاظمی، م.ح. و سلطانی، ح.ع.، (1386)، "ارزیابی کارایی راه آهن جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با
راه­آهن های کشورهای آسیایی و خاورمیانه". مجله تحقیقات اقتصادی، شماره78، بهار86، ص. 121-87.

-حسین زاده لطفی، ف. آریانژاد، م.ب.، ابن الرسول، س. الف. و نجفی، س. الف.، (1388)، "ارزیابی در واحد های مجتمع نیروگاهی با استفاده از شاخص مالم کوئیست". فصلنامه مدیریت صنعتی، سال چهارم، شماره 10، دانشگاه ازاد واحد سنندج.

-زراء، م.، خدادادکاشی، ف. و یوسفی حاجی­­آباد، ر.، (1391)، "ارزیابی کارایی فنی صنایع کارخانه­ای ایران"، فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره 9، شماره 2، ص. 48-31.

-زراء، م. یوسفی حاجی­­آباد، ر.، (1390)، "ارزیابی کارایی اقتصادی شرکتهای توزیع برق ایران"، پژوهشنامه علوم اقتصادی، سال ششم، شماره11، نیمه اول90.

-زراءنژاد، م. یوسفی حاجی آباد، ر.، (1389)، "ارزبابی بهره روی عوامل تولید بانک مسکن با استفاده از شاخص مالم کوئیست"، فصلنامه پول و اقتصاد، شماره 2، ص.144-117.

-سالنامه آماری شرکت بهره برداری مترو  تهران.

-سپهردوست، ح. معصومی، پ.، (1395)، "بررسی کارایی شبکه حمل و نقل ریلی - مسافری کشور با استفاده از رهیافت "DEA. پژوهشنامه حمل و نقل، سال سیزدهم، شماره دوم، تابستان 95

-Al-Refaie, A., Al-Tahat, M. D., and Najdawi, R. (2015), “Using Malmquist Index Approach to Measure Productivity Change of a Jordanian Company for Plastic Industries”,American Journal of Operations Research, Vol. 5, pp. 384-400.

-Barani ,J., and  Gorecka, A. (2016),
“­Seaport efficiency and productivity based on Data Envelopment Analysis and Malmquist Productivity Index”, Logistics & Sustainable Transport, Vol. 6, No. 1,
pp. 25–33.

-Banker, R. D., Charnes, A., and Cooper, W., (1984), “Some Models for Estimating Technical and Scale Efficiency in Data Envelopment Analysis”, Manegment science, Vol. 30, pp. 1078-1092.

-Choi, J., Roberts, D. C., and Lee, E., (2014), “Productivity Growth in the Transportation Industries in the United States: An Application of the DEA Malmquist Productivity Index”, American Journal of Operations Research, Vol. 5, pp. 1-20.

-Charens, A., Cooper, W., and Rhodes, E., (1978), “Measuring the efficiency of decision making units” European Journal ofOperational Research, Vol. 2, Issue. 6, pp.429-444.

-Coelli, T., and Walding, S., (2007), “Performance Measurement in the Australian Water Supply Industry” , Centre for Efficiency and Productivity Analysis, Working Paper Series No. 01/2005.

-Farrell, M.J., (1957), "The measurement of productive efficiency", Journal of the  Royal Statistical Society, Series A 120,
pp. 253– 281. (Part 3).

-Fare, R., Grosskopf, SH. (1990), “The fisher ideal index and the indirect malmquist productivity index: A comparison”, New Zealand Economic Papers, Vol.24, No.1,
pp.­66-72.

-Fare, R., S. Grosskopf, M. Norris and Z. Zhang (1994), “Productivity Growth, Technical Progress, and Efficiency Changes in Industrialised Countries”, American Economic Review, Vol.84, pp. 66-83.

-Fare, R., S. Grosskopf and P. Roos (1998), “Malmquist Productivity Indexes: A Survey of Theory and Practice”, In R. Färe, S. Grosskopf and R.R. Russell (Eds.), Index Numbers: Essays in Honour of  Sten Malmquist, Kluwer Academic Publishers, Boston.

-Fazioli, R. and Filippini, M., (2009), "­Cost-Structure And Efficiency of Local Public Transport :The Cost Of Emilia Romagna Bus Compani", International Journal Of Transport Economics, Vol. 20, available at and order URL: http//worldcat.org.

-Halkos, G., and Tzeremes, N., (2012), “Measuring seaports' productivity: A Malmquist productivity index decomposition approach”, MPRA Paper No. 40174, http://mpra.ub.uni-muenchen.de/40174/.

-Krugman, p., (1994),“ definition and measuring productivity”,1-2 https://www.oecd.org/std/productivity-stats/40526851.pdf.

- Margari, B.B., Erbetta, E., Petraglia, C. and Piacenza, M., (2010), "Regulatory and Environmental Effectson Public Transit Efficiency; A Mixed DEA-SFA Approach", Journal of Regulatory Economics, Vol. 32, Issue. 2, pp.131-151.

-Melo, P. C., Graham, D. J. and Ardao, B. R., (2013), “The productivity of transport infrastructure investment”, Reginal science and Urban Economics, 43, pp.695-706.