جاده

جاده

نقش عناصر فرم شهری در توزیع فضایی سفرها با تاکید بر آمایش پایدار شهری (مطالعه موردی: شهر تبریز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
4 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
امروزه مسائل زیست محیطی از جمله آلودگی شهرها از مهمترین مباحث و چالشهای برنامه ریزی شهری در شهرهای بزرگ می باشد.. بخش زیادی از دلایل آلودگی به رفتار سفر شهروندان در واکنش به فرم شهری مربوط می‌شود. در این راستا نظریات مختلفی همچون شهر کم کربن، نوشهرگرایی، و نظایر آن شکل گرفته است. این پژوهش، رابطه بین فرم شهری و توزیع فضایی سفرها در شهر تبریز را بررسی نموده است. شاخصهای مورد استفاده جهت بررسی ارتباط بین عناصر فرم شهری و میزان تولید سفر شهری شامل تراکم معابر، تراکم تقاطع اصلی شهر، دسترسی به ایستگاه‌های اتوبوس، دسترسی به ایستگاه‌های مترو شهری، تراکم جمعیتی، تراکم مسکونی خالص، می باشد. متغیرهای فوق با استفاده از GIS به لایه‌های مختلفی تبدیل و سپس با روش موران خودهمبستگی فضایی لایه بررسی گردید. نتایج رگرسیون وزنی جغرافیایی نشان می‌دهد همبستگی مناسبی بین پارامترهای فضایی شهر و تولید سفرهای خودرو مبنا در شهر تبریز وجود دارد. مهمترین معیارهای عناصر فضایی شهر، فشردگی شهر و تراکم جمعیتی است که به نوعی بیشترین توجیه کننده تولید سفرهای خودرو محور در شهر تبریز است. از طرفی، براساس R2 نهایی به دست آمده، دسترسی به مراکز فعالیت تجاری، دسترسی به مترو و ترکیب کاربری‌ها، به ترتیب کمترین تأثیر در پخشایش سفرهای خودرو محور دارد. نتایج نهایی نشان می‌دهد که نقش عناصر فرم شهری در تولید سفر، تاثیر داشته و مدیران شهری با سازماندهی عناصر فرم شهری، می‌توانند تولید سفر شهری را مدیریت نمایند.
کلیدواژه‌ها

-عرفانیان، مهدی، حسین­خواه، مریم، علیجانی­پور، احمد (۱۳۹۲). مقدمه­ای بر روش­های رگرسیونی چند متغیره OLS و GWR در مدل سازی مکانی اثرات کاربری اراضی بر کیفیت آب، نشریه ترویج و توسعه­ی آبخیزداری، تابستان، سال اول، شماره 1، 39-33.
-عبادی­نیا، فهیمه (۱۳۹۶). بررسی تاثیر فرم شهر مشهد بر توسعه حمل و نقل کم کربن با رویکرد استراتژیک. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
 
-  Afsordegan, A. (2015). A contribution to multi-criteria decision making in sustainable energy management based on fuzzy and qualitative reasoning.
-  Bruegmann, R. (2006). Sprawl: A compact history, University of Chicago Press.
-  Chapin, J. F. S. (1955). Urban Traffic: A Function of Land Use. By Robert B. Mitchell and Chester Rapkin. New York: Columbia University Press, 1954. 226, $5.00. Social Forces. 33: 402-403.
-  Cervero, R. (2013). Linking urban transport and land use in developing countries. Journal of Transport and Land Use.6: 7-24.
-  Liu, Z., Ma, J., & Chai, Y. (2017). Neighborhood-scale urban form, travel behavior, and CO2 emissions in Beijing: implications for low-carbon urban planning. Urban Geography.38: 381-400.
-  Munshi, T. G. (2013). built form, travel behaviour and low carbon development in ahmedabad, India. (Doctrain), University of Twente.
-  Speth, J. G. (1988). Environmental pollution: a long-term perspective Environmental pollution: a long-term perspective: World Resources Institute.
-  Renne, J. L. (2016). Transit oriented development: making it happen: Routledge.
-  UNFCCC. (2015). Climate action now, summary for policymakers 2015. Retrieved from Bonn, Germany.
 -  WHO, W. H. O. (2016). Ambient air pollution: A global assessment of exposure and burden of disease Ambient air pollution: a global assessment of exposure and burden of disease.
-  Yu, H., & Stuart, A. L. (2017). Impacts of compact growth and electric vehicles on future air quality and urban exposures may be mixed. Science of The Total Environment. 576:
148-158.
-  Yuan, H., Zhou, P., & Zhou, D. (2011). What is low-carbon development? A conceptual analysis. Energy Procedia.5: 1706-1712.