جاده

جاده

ارزیابی و رتبه بندی استان ها بر اساس سطح ایمنی جاده ها با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، دپارتمان علوم پایه و مهندسی، دانشکده منابع سازمانی، دانشگاه امین، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده راهنمایی و رانندگی، دانشگاه امین، تهران، ایران
3 استادیار، گروه مهندسی ترافیک، دانشکده راهنمایی و رانندگی، دانشگاه امین، تهران، ایران
چکیده
تصادفات جاده ای علاوه بر خسارات جانی، اتلاف سرمایه های ملی را در پی داشته و اثرات مخربی بر توسعه کشور بر جای می گذارد؛ از این رو برای کاهش تعداد تصادفات و تلفات ناشی از آن باید تمهیداتی اتخاذ شود. هدف اصلی این پژوهش به کارگیری مدل تحلیل پوششی داده‌ها به منظور اندازه‌گیری میزان کارایی استان‌های کشور و رتبه بندی آن ها، براساس سطح ایمنی جاده‌ها است. این پژوهش از نظر هدف، از نوع کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی بود. روش گردآوری داده‌ها اسنادی و با بررسی داده‌های اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده ای و پلیس راه کشور بود. برای تعیین ورودی‌ها وخروجی‌ها، علاوه بر مرور پیشینه تحقیقات، از نظرات خبرگان و تکنیک دلفی و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل پوششی داده ها استفاده شد. نتایج نشان داد که استان های کهکیلویه و بویراحمد، البرز و قم در رتبه های اول تا سوم برترین استان های کشور در سال 1401 و استان های گردشگری اصفهان، آذربایجان شرقی، گیلان، آذربایجان غربی، مازندران و فارس، در رتبه های 26 تا 31 رده بندی از نظر ایمنی جاده‌ا ی قرار گرفتند. بر این اساس با الگو قرار دادن استان های کارا، برای هر استان، میزان کمبود در ورودی‌ها و اقدامات لازم جهت دستیابی به سطح کارایی در ایمنی جاده ای مشخص شد.
کلیدواژه‌ها

-ابراهیمی، علی و زارعی، حسن (1399). تاثیر ترافیک و مشخصه­های جاده بر ایمنی راه­ها، چهارمین مجمع توسعه فناوری و کنفرانس بین­المللی یافته­های نوین عمران معماری و صنعت ساختمان ایران، تهران.
-احمدوند، علی محمد و ابطحی، زینب (1388). روش­های ارزیابی عملکرد ایمنی جاده­ای. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک. دوره 4، شماره 12، 67-48.
-افطاری، بهنام و صادقی، لیلا و آشوری موثق، محمدرضا و هوشمند، محمود (1396). ارایه رویه­­ای نو به منظور رتبه بندی فناوری­های ایمنی خودرو جهت کاهش تصادفات جاده­ای، پنجمین همایش بین المللی صنعت خودرو ایران، تهران.
-باقدم، عثمان، فرج­زاده­اصل، منوچهر و شایان، سیاوش (1384). ارزیابی ایمنی جاده­ای با رویکرد مخاطرات محیطی: مسیر سنندج- مریوان با استفاده از GIS. فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره9، شماره1، 23-14.
-جعفری، محمدرضا، وثوقی، شهرام، نصرآبادی، مهناز، خندان، محمد (1396) مقایسه شرایط ایمنی جاده­ای در ایران با ده کشور آسیای جنوب شرقی با استفاده از شاخص توسعه شرایط ایمنی جاده­ها. دوماهنامه سلامت کار ایران، دوره14، شماره5،  120-109.
-راﻫﺒﺮد ﻣﻠﻲ اﻳﻤﻨﻲ راه­های اﻳﺮان (1390). دﺑﻴﺮﺧﺎﻧﻪ ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن اﻳﻤﻨﻲراه­ﻫﺎی ﻛﺸﻮر، وزارت راه و شهرسازی، ﻣﻌﺎوﻧﺖ آموزش و تحقیقات.
-شوریده ضیابری، سیده­پریسا و کبودوند، اسماعیل (1402). رتبه‌بندی کیفیت و ایمنی جاده‌ها با استفاده از منطق فازی و مدل تصمیم‌گیری چند معیاره، فصلنامه علمی جاده، دوره 31، شماره 114، 137-119.
-صاحبی، سینا و مس کار، مانا و فلاح زواره، محسن (1397). جایگاه استان البرز در رتبه­بندی ایمنی تردد جاده­ای کشور. اولین کنفرانس فرصت‌‌ها و چالش‌های مهندسی استان البرز، کرج.
-گلچین، بابک، مشک آبادی، رامین و فلاحی، مرتضی (1398). مکان­یابی استفاده از سامانه­ی روشنایی در جاده­ها برمبنای برنامه­ریزی خطی (مطالعه موردی: راه­های اصلی استان آذربایجان شرقی). فصلنامه علمی جاده، دوره 27، شماره 100، 86-73.
-مهرگان، محمدرضا (­1396­)­. مدل‌های کمی برای ارزیابی عملکرد سازمان‌ها (تحلیل پوششی داده‌ها). تهران­، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
-وطن دوست، حامد (1397)، نحوه تعیین شاخص­های ارزیابی عملکرد ایمنی در استان­­ها. سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ­ای.
-Behnood, H.R.; Pirayesh Neghab, M. (2014). Road safety performance evaluation and policy making by data envelopment analysis: A case study of provincial data in Iran. Scientia Iranica, 21(5), 1515-1528.
-Bouraima, M. B., Kiprotich Kiptum, C., Maraka Ndiema, K., Qiu, Y., & Tanackov, I. (2022). Prioritization Road Safety Strategies Towards Zero Road Traffic Injury Using Ordinal Priority Approach. Operational Research in Engineering Sciences: Theory and Applications, 5(2), 206–221.
-Charnes, A., Cooper, W.W., Rhodes E.L. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, No.2, 429-440.
-Chen, F., Li, L.,  Feng, F., Dong, Z., Qian, Y., Yan, Y., Ho, M. S., Ma, Q., Zhang, D. and Jin, Y. (2023). Road safety performance rating through PSI-PRIDIT: A planning tool for designing policies and identifying best practices for EAS countries, Socio-Economic Planning Sciences, Vol. 85, 101438
-Chen, F., Zhu, Y., Zu, J., Lyu, J. & Yang, J. (2022). Appraising road safety attainment by CRITIC-ELECTRE-FCM: A policymaking support for Southeast Asia, Transport Policy, Vol. 122 ,104-118.
-Elke Hermans, Tom Brijs, GeertWets , Koen Vanhoof (2009). Benchmarking road safety: Lessons to learn from a data envelopment analysis. Accident Analysis and Prevention, 41: 174–182.
-Kang, L. (2023). Road Safety Development and Economic Growth in China From 1979 to 2018, Vol. 18 Issue 1, 122–139.
-Kanuganti, S., Agarwala, R., Dutta, B., Bhanegaonkar, P. N., Singh A. P. and Sarkar, A. K. (2017). Road safety analysis using multi criteria approach: A case study in India, Transportation Research Procedia, Volume 25, 4649-4661.
-Plotnikov, A. and Asaul, M. (2020). New methods for traffic safety rating at at-grade intersections. Transportation Research Procedia, Vol. 50, 528-532.
-Rosić, M.; Pešić, D.; Kukić, D.; Antić, B.; Božović, M. (2017). Method for selection of optimal road safety composite index with examples from DEA and TOPSIS method. Accident Analysis & Prevention, 98, 277-286.
-Ahmadvand, A.; Abtahy, Z. Bashiri, M. (2011). Considering undesirable variables in PCA-DEA method: A case of road safety evaluation in Iran. Journal of Industrial Engineering, International, 7(15), 43-50.
-Behnood, H.R.; Pirayesh Neghab, M. (2014). Road safety performance evaluation and policy making by data envelopment analysis: A case study of provincial data in Iran. Scientia Iranica, 21(5), 1515-1528.
-Ganji, S.S.; Rassafi, A.; Xu, D.L. (2019). A double frontier DEA cross efficiency method aggregated by evidential reasoning approach for measuring road safety performance. Measurement, 136, 668-688.
-Shah, S.A.R.; Brijs, T.; Ahmad, N.; Pirdavani, A.; Shen, Y.; Basheer, M.A. (2017). Road safety risk evaluation using gis-based data envelopment analysis-artificial neural networks approach. Applied Sciences, 7(9), 886.