جاده

جاده

انتخاب گزینه مناسب مسیرهای جاده ای در مناطق کوهستانی با استفاده از روش تصمیم گیری چندمعیاره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
2 گروه مهندسی عمران، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
چکیده
فرآیند انتخاب مسیر به عنوان اولین گام در طراحی و مهندسی راهسازی همواره با گزینه‌های مختلفی روبرو است، که مناسب ترین آنها باید انتخاب گردد. هدف از این مطالعه بررسی معیارهای موثر و تاثیر گذار در تصمیم گیری و انتخاب گزینه مناسب برای احداث مسیر جاده ای در مناطق کوهستانی است. مطالعه موردی در این پژوهش انتخاب مسیر مناسب محور آبگنجی-مسجد سلیمان با استفاده از چهار معیار ایمنی و فنی، محیط زیست، هزینه و زمان است. بدین منظور ابتدا با استفاده از نظرات 15 کارشناس ارزش وزنی هر زیر معیار در معیار اصلی تعیین و امتیاز زیرمعیارها بر اساس مطالعات و مستندات موجود از بررسی های اولیه تعیین شد و سپس با استفاده از روش‌ آنتروپی شانون تعیین وزن هر معیار انجام گرفت. پس از آن با استفاده از روش وزن دهی ساده وزن نهایی هر گزینه محاسبه گردید و گزینه 4 به عنوان مناسب ترین گزینه انتخاب شد. پس از آن گزینه‌های 3، 1 و 2 به ترتیب با در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در نهایت عوامل بسیاری در فرآیند انتخاب مسیر موثرند که میزان ارزش و تاثیر آنها در مسیر یکسان نیست. ملاحظات ایمنی مسیر و معیارهای فنی پروژه‌ها‌ی عمرانی، تاثیر پروژه مورد نظر بر محیط زیست و همچنین ساختار فیزیکی منطقه، معیارهای تعیین کننده هزینه و مدت زمان فعالیت‌های پروژه از مواردی هستند که باید مورد توجه قرار گرفته و در تصمیم گیری نهایی لحاظ گردند.
کلیدواژه‌ها

-اصغر پور، محمد جواد. (1387). تصمیم گیری­های چندمعیاره. تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
-اکبری، علی اکبر. و صالحی پور، امیر (1390). کنترل آماری شاخص­های عملکرد و زمان و هزینه در پروژه­های  عمرانی. قصلنامه علمی و پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، سال دهم، شماره 27، 161-139.
-باقری، بهرام (1397). ارائه یک مدل برای مکان یابی بنادر مبتنی بر تکنیک­های تصمیم گیری چندمعیاره - مطالعه موردی سواحل مکران. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: نسیم نهاوندی، تهران: دانشکده مهندسی صنایع و سیستم‌ها، دانشگاه تربیت مدرس.
-پارساخو، آیدین و یزدانی، مهرسا (1399). تعیین مناسب­ترین مسیر پیشنهادی از طریق تحلیل سلسله مراتبی  AHPمعیارهای ارزیابی شبکه جاده های جنگلی در سامانه اطلاعات جغرافیایی.  علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره بیست و دوم، شماره سه، 236-227.
-جلیلی، سمیه (1393). ارزیابی روش‌های بهینه حفاری و نگهداری خط 3 قطار شهری تهران بر اساس شرایط ژئوتکنیکی مسیر. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: دکتر بشیر گنبدی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان.
-حبیبی نوخندان، مجید و کمالی، غلامعلی (1385). آب و هوا و ایمنی جاده­ها. تهران، انتشارات وزارت راه و ترابری. معاونت آموزش و تحقیقات فناوری، پژوهشکده حمل و نقل.
-رضوی، محمد ناظم (1387). تدوین فرآیند تصمیم‌گیری در خصوص انتخاب نوع وسیله حمل و نقل همگانی با استفاده از روش AHP  مطالعه موردی: منطقه اطراف بازار تهران. پایان­نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: علی خدایی، تهران. دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر(پلی تکنیک تهران).
- طاهری امیری، محمدجواد، همتیان، میلاد.، حقیقی، فرشیدرضا. و رضاییان، معصومه (1395). انتخاب روش­های بهینه تعمیر و نگهداری برای روسازی­های شمال کشور با توجه به نوع خرابی­های موجودو تخصیص بهینه اقدامات اصلاحی برای آنها، فصلنامه علمی پژوهشی حمل و نقل، دوره 9، شماره 4، 162-147.
-عطائی، محمد (1389). تصمیم­گیری چند معیاره. انتشارات دانشگاه شاهرود.
-گراوند، محمد (1393). بررسی و ارزیابی فنی و اقتصادی گزینه‌های مختلف روسازی در راه‌های اصلی و راه‌های با حجم ترافیک کم و ارائه روش بهینه جهت انتخاب انواع آن. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: منصور فخری، تهران. دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.
-مختارانی، نادر. و زاهد، فاطمه (1292). تعیین الگوی ممیزی زیست محیطی راه­های کشور. مهندسی حمل و نقل، سال چهارم، شماره سوم، 262-247.
-معلمی، زاهده (1397). ارزیابی مقایسه­ای عملکرد ترافیکی تبدیل تقاطع­های شهری به توربو میدان. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: فرشیدرضا حقیقی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شمال.
-مقیمی، راحیل (1393). مسیریابی خطوط سریع‌السیر ریلی با استفاده از GIS و تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره. پایان­نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: روزبه شاد، مشهد. دانشکده فنی و مهندسی. دانشگاه فردوسی مشهد.
-منجم، سعید (1394). راهسازی، تهران. نشر انگیزه.
-منوری، مسعود (1381). راهنمای ارزیابی اثرات زیست محیطی بزرگ راه­ها. نشر کتاب فرزانه، چاپ اول.
-مهندسین مشاور جامع کار سپاهان (1398). مطالعات امکانسنجی و توجیه اولیه احداث جاده میانبر مسجدسلیمان- اهواز. وزارت راه و شهرسازی، اداره کل راه و شهرسازی استان خوزستان.
-مهندسین مشاور زیست افزا محیط (1399). گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح احداث محور چهاربانده آبگنجی-مسجدسلیمان. وزارت راه و شهرسازی، اداره کل راه و شهرسازی استان خوزستان.
-وزیری، بهمن (1391). ارزیابی مدل‌های ‌تصمیم‌گیری چندمعیاره جهت انتخاب ساختگاه سدمخزنی کندوله (استان کرمانشاه). پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمد ابراهیم بنی حبیب، بیرجند. دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بیرجند.
-Akay, A.E., Wing, M.G., Sivrikaya, F. (2012). ­A GIS-based decision support system for determining the shortest and safest route to forest fires: a case study in Mediterranean Region of Turkey. Environ Monit Assess, No.  184, 1391–1407. doi.org/10.1007/s10661-011-2049-z
-Emeksiz, C. and Yüksel, A. (2022). A. suitable site selection for sustainable bioenergy production facility by using hybrid multi-criteria decision making approach, case study: Turkey. Fuel, Vol. 315,­123214,
doi.org/10.1016/j.fuel.2022.123214
-Moradi, S., Yousefi. H., Noorollahi,  Y. and Rosso, D. (2020). Multi-criteria decision support system for wind farm site selection and sensitivity analysis: Case study of Alborz Province. Iran, Energy Strategy Reviews,Vol. 29, 100478 (In Persion)
-Padillo. A., Ruiz, D., Torija, A. and Ángel, R. (2016). Selection of suitable alternatives to reduce the environmental impact of road traffic noise using a fuzzy multi-criteria decision model. Environmental Impact Assessment Review, Vol.61, 8-18.
-Ullah, K., Hamid, S. Mehmood Mirza, F. and Shakoor, U. (2018). Prioritizing the gaseous alternatives for the road transport sector of Pakistan: A multi criteria decision making analysis. Energy, Vol. 165, Part B, 1072-1084.
-Uovu, W., He, F.,  Zhou, J.,  Wu, Ch.,  Liu, F.,  Yao, T. and Xu, Ch. (2021). Optimal site selection for distributed wind power coupled hydrogen storage project using a geographical information system based multi-criteria decision-making approach: A case in China. Journal of Cleaner Production, Vol. 299, 126905, 2021.
-Ustaoglu, S., Sisman, A. and Aydınoglu, C. (2021). Determining agricultural suitable land in peri-urban geography using GIS and Multi Criteria Decision Analysis ‌ (MCDA) techniques. Ecological Modelling, Vol. 455, 10961.