جاده

جاده

بررسی تأثیر اجرای طرح گواهینامه آسان موتورسیکلت بر رفتار ترافیکی موتورسیکلت سواران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری، گروه علوم پایه و مهندسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
2 استادیار، گروه عملیات ترافیک، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران
چکیده
رفتار ترافیکی نامطلوب موتورسیکلت­سواران به اشکال گوناگون می­تواند در کاهش ایمنی ترافیک موثر باشد. با توجه به مشکلات اجتماعی، اقتصادی فعلی جامعه و نیاز به استفاده از موتورسیکلت جهت تأمین نیازهای معیشتی این قشر از افراد جامعه و از طرف دیگر نیاز به ایمنی تردد و لزوم اعمال مقررات تخلفات در این شرایط خاص، نیاز به ساماندهی و ایجاد سازوکارهای مناسب جهت ارتقاء رفتار و برقراری انضباط ترافیکی موتورسیکلت­سواران احساس می­گردد.  بنابراین هدف اصلی این بررسی تأثیر اجرای طرح گواهینامه آسان موتورسیکلت بر رفتار ترافیکی موتورسیکلت­سواران می­باشد. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی می­باشد؛ جامعه آماری شامل کارشناسان ارشد ستاد پلیس راهور فراجا با روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای و کلیه دریافت کنندگان گواهینامه موتورسیکلت در طرح آسان بود و شیوه نمونه­گیری در این پژوهش روش نمونه­گیری تصادفی در دسترس بود. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه استاندارد منچستر(1990) و پرسشنامه استاندارد رفتار رانندگی شامل تخلفات عمدی، اشتباهات، تخلفات سهوی و لغزش­ها بهره گرفته شده که روایی آن از طریق اعتبار صوری و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ برابر 78/0محاسبه شد. برای تجزیه و تحلیل داده­­ها از روش تحلیل مسیر با استفاده از نرم­افزار SmartPLS3  استفاده گردید. بیشترین تأثیر اجرای طرح گواهینامه آسان موتورسیکلت بر رفتار ترافیکی موتورسیکلت­سواران از نظر کارشناسان مربوط به مقوله­ی اصلی تخلفات عمدی با مقدار آماره تی 357/27 با ضریب بتا881/0و از نظر رانندگان موتورسیکلت، بیشترین تأثیر اجرای طرح مذکور مربوط به مقوله­ی اصلی انضباط بخشی آماره­ی تی 319/49 با ضریب بتا924/0بود. از طرف دیگر تمامی بارهای عاملی مقوله­های اصلی و فرعی بیشتر از 5/0 هستند که در سطح 95/0 معنی­دار بودند. تجزیه و تحلیل داده­ها نشان می­دهد اجرای طرح گواهینامه آسان موتورسیکلت بر اصلاح و تغییر رفتار ترافیکی موتورسیکلت­سواران موثر بوده و می­تواند باعث افزایش انضباط بخشی و کاهش تخلفات این گروه از کاربران ترافیکی ­شود.
 
 
کلیدواژه‌ها

-آشوغ،م.، آقاملایی، ت.، قنبرنژاد، امین.، و تاجور،ع، (1392). کاربرد نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده برای پیش‌بینی رفتارهای ایمن رانندگی در رانندگان کامیون. فصلنامه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت. دوره3، شماره1، 14-5.
 -آیین­نامه راهنمایی ورانندگی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مصوب سال 1384.
-امیری،س، (1400). بررسی نقش آموزش فرهنگ ترافیک در کنترل رفتار ترافیکی موتورسیکلت سواران (مورد مطالعه شهرستان خرم آباد۱۳۹۹). نشریه علمی دانش انتظامی لرستان. دوره9، شماره35، 164-134.
-احسانپور، اسماعیل و حق­شناس، مجید (1401). بررسی عوامل موثر بر پیشگیری از تصادفات موتورسیکلت درحوزه درون شهری از دیدگاه رانندگان موتورسیکلت (­مطالعه موردی: استان گلستان). فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک.
-جهانی­چگنی، ف.، مومنی،ا.، و عادلی، علی (1395). بررسی عوامل مؤثر بر کنترل رفتار ترافیکی موتورسیکلت سواران. فصلنامه علمی مطالعات مدیریت ترافیک. شماره42، 74-57.
-جوادیان، ر.، نادرپور،م.، حسن زاده،م.، و نادری، ج، (1399). بررسی علل گرایش شهروندان به استفاده از موتورسیکلت به‌جای استفاده از حمل‌ و نقل عمومی. فصلنامه علمی جاده، دوره 28، شماره 103،13-24.
-شاکری­نیا، ایرج.، و نبوی، س، (1398). رابطه رضایت شغلی و حمایت سازمانی ادراک شده با تعهد سازمانی در کارکنان پلیس راه و پلیس راهور استان گیلان (رضایت شغلی پلیس). پژوهش های مدیریت انتظامی، دوره5، شمار4، 626-608.
-رباطی، ا.، (1398). رابطه اخلاق شهروندی با رفتار ترافیکی شهروندان. فصلنامه علمی مطالعات مدیریت ترافیک. شماره53، 134-119.
-رحمانی، ن.، دلاور، ع.، محسنی­تبریزی، ع .، و اسماعیلی، ع، (1398). بررسی تاثیر عوامل انسانی-اجتماعی و فنی مهندسی در پیش بینی رفتار ترافیکی رانندگان شهر تهران. فصلنامه علمی راهور. دوره 8، شماره29، 190-153.
-سوری، ح.، وکوهی، ف،(1397). میزان استفاده از کلاه ایمنی و اثربخشی آن در پیشگیری از مصدومیت در موتورسیکلت سواران: مرور سیستماتیک و متاآنالیز. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دوره28، شماره168، 216-198.
-قطبی­راوندی، ا.، و محمدزاده­مقدم، ابوالفضل (1391). بررسی اثر جنسیت بر تصافات از طریق رفتارهای غلط رانندگی و نوع شخصیت راننده. دوازدهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک مشهد مقدس.
-روشه،گ، (1379). کنش اجتماعی. ترجمه: هما زنجانی‏زاده. مشهد، دانشگاه فردوسی .
-عریضی، ح.، و حقایق، س.ع، (1388). ویژگی­های روان سنجی پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر. فصلنامه پایش. دوره9، شماره1، 28-21.
-غلامی، س.،سجادی، س.م و شهنواز،ع، (1399). بررسی تأثیر رفتار رانندگان وسایل نقلیه سنگین بر ایمنی مسیرهای دوخطه دوطرفه. فصلنامه عملی جاده، 28(102)، 113-128.
-خورشیدی، ع.، عینی، ا. و سوری، ح.، (1395). الگوی اپیدمیولوژی سوانح ترافیکی در موتورسیکلت سواران ایرانی در ســـال1391. مجلـه ارتقـای ایمنی و پیشـــگیری از مصدومیت ها، دوره4، شماره 1، 47-54.
-ملکی،ا، (1391)، بررسی میزان اثربخشی اقدامات آموزشی و قوانین بازدارنده بر رفتار ترافیکی رانندگان موتورسیکلت در تهران.
-مقام معظم رهبری (06/02/1394). بیانات در دیدار فرماندهان انتظامی جمهوری اسلامی ایران، به نقل از پایگاه اطلاع­رسانی مقام معظم رهبری .https://khl.ink/f/29531    
-Ajzen I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes. 50 (2), 179-211. doi.org/10.1016/0749-5978 (91)90020
-Bandora, A. (2010). Behavior theory and the modes of man. American Psychologists, 29, 589-869.
-Biying, Shen. (2018). The relationship between personalities and selfreport positive driving behavior in a Chinese sample. PLoS One, 13, 1, 1-7.
-Chinebuli, Uzondu; Samantha, Jamson and FrankLai. (2018). Exploratory study involving observation of traffic behaviour and conflicts in Nigeria using the Traffic Conflict Technique. doi.org/10.1016/j.ssci.2018.08.029
-Choi, W.S., Cho, J.S., Jang, Y.S., Lim, Y.S., Yang, H.J., and Woo, J.H. (2020). Can Helmet Decrease Mortality of Craniocerebral Trauma Patients in a Motorcycle Accident? A Propensity Score Matching. PLoS ONE 15(1), 1–11. doi . org/10.1371/journal.pone.0227691
-Emiogun, EF, Sanni, DA, Soyemi, SS, Faduyile، FA, Obafunwa, JO (2022). The trend of motorcycle accident mortality in Lagos: Consequences of changing government policy   doi.org/10.1177/00258024221082341
-Frederick, Dapilah; Bismarck, YelfogleGuba and Ebenezer, Owusu-Sekyere. (2017). Motorcyclist characteristics and traffic behaviour in urban Northern Ghana: Implications for road traffic accidents. Journal of Transport & Health, Vol. 4, March 2017, 237-245 doi.org/10.1016/j.jth.2016.03.001
-Kenji Doi, Chun-Chen Chou, Kento Yoh, Hiroto Lnoi, Tadanori Yamaguchi (2022). Effectiveness evaluation on cross-sector collaborative education programs for traffic safety toward sustainable motorcycle culture in Vietnam.  doi.org/10.1016/j.iatssr.2022.01.001
-Montella, A., de Oña, R., Mauriello, F., Riccardi, M.R., and Silvestro, G. (2020). A Data Mining Approach to Investigate Patterns of Powered Two-Wheeler Crashes in Spain. Accident Analysis and Prevention 134, 105251. doi.org/10.1016/j.aap.2019.07.027
-Nadimi, N., Mansourifar, F., Shamsadini Lori, H., & Soltaninejad, M, (2021). Analyzing traffic violations among motorcyclists using structural equation modeling. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 1-14.
doi.org/10.1080/17457300.2021.1942922.
-Sakashita C. Senserrick T. Lo S. Boufous S, de Rome L, Ivers R. (2020). The Motorcycle Rider Behavior.