جاده

جاده

تحلیل هزینه و فایده ساخت و بهره‌برداری از خطوط مترو در کلان‌شهرها (مطالعه موردی: پروژه خط B مترو قم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی معدن، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین و معاونت فنی سازمان قطار شهری قم ، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشگاه تهران و مدیرعامل سازمان قطار شهری قم‌، قم، ایران
چکیده
شهر قم یکی از مراکز مهم مذهبی بوده و با توجه به نزدیکی به دیگر شهرهای پرجمعیت و تأمین مسیر ارتباطی آن ها، به‌صورت یک کلان‌شهر متراکم در حاشیه دشت کویر درآمده است. تراکم روزافزون کلان شهرها و محدودیت ایجاد مسیرهای سطحی جهت کاهش ترافیک، لزوم به‌کارگیری روش های حمل‌ونقل درون‌شهری ریلی مانند مترو را ایجاب می کند. درآمد ها، منافع و هزینه های ساخت خطوط مترو در کلان‌شهرها می‌بایست قبل از شروع پروژه مورد مطالعه و ارزیابی قرار گیرد. در خصوص احداث خطوط مترو بخشی از هزینه‌های پروژه که بیشتر مورد توجه است، مربوط به مرحله ساخت است. اما هزینه‌های ناشی از تعمیر و نگهداری، مرمت دوره‌‌ای و فعالیت‌های عملیاتی ادامه خواهند داشت. این هزینه ها همانند قسمتی از کوه یخ در زیر آب هستند و در نگاه اول مورد توجه قرار نمی گیرند. بر این اساس در مطالعه مالی و اقتصادی یک خط مترو، هزینه‌های پروژه شامل هزینة مطالعات اولیه، ساخت، بهره‌برداری، تعمیر و نگهداری می شوند. همچنین درآمدهای مستقیم پروژه شامل فروش بلیت، تبلیغات، اجاره یا فروش کاربری‌های ایجاد شده در محدوده ایستگاه هستند. ساخت مترو منافع مرتبط نظیر کاهش مصرف سوخت، کاهش تولید آلاینده‌ها و کاهش هدر رفت منابع ناشی از تصادفات و کاهش استهلاک را به همراه دارد. در این پژوهش شاخص منفعت به هزینه پروژه مترو خط B قم مورد بررسی قرار می‌گیرد. مطابق با نتایج ارائه شده در این مقاله پروژه مترو خط B قم پس از گذشت 20 سال به سوددهی رسیده و دارای منفعت اقتصادی برای دولت خواهد بود.
کلیدواژه‌ها