جاده

جاده

شناسایی رفتارهای مخاطره آمیز موتور‌سواران اینترنتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری، گروه علوم پایه و مهندسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
چکیده
وجود ناوگان حمل‌ونقلی در قالب موتورسیکلت‌سواران اینترنتی با توجه به گسترش فناوری ارتباطات جزء لاینفک جامعه­ی امروزی شده و نیاز به بررسی ابعاد این موضوع توسط مدیران ترافیکی را  افزایش داده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی رفتارهای پرخطر رانندگان موتورسیکلت اینترنتی با تأکید بر اعتیاد استفاده از نرم­افزار هوشمند همراه و رفتار ترافیکی هیجانی می‌باشد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی از نوع کیفی و گراندد تئوری به‌صورت مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با کدگذاری داده‌ها است. جامعه مشارکت‌کننده در این تحقیق نخبگان حوزه ایمنی ترافیک و موتورسیکلت‌سواران اینترنتی بودند برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد و تا زمان اشباع نظری داده‌ها ادامه یافت. ضمناً اشباع نظری با دریافت نظرات 20 نفر حاصل شد. با پیاده‌سازی مصاحبه‌ها در نرم‌افزار تحلیـل داده‌های کیفی MAXQDA2020، ضمن کدگـذاری اولیـه، محـوری و گزینـشی، بـه اسـتخراج تم‌هایی انجامیده و معطوف به ارائه یک مدل پیشنهادی برای سیاست‌گذاری در این حوزه شـد. تجزیه و تحلیل شامل 69 کدباز، 7 کد محوری در شرایط علی، 3 کد محوری در بستر حاکم،4 کد محوری در راهبرد و 6 کد محوری در پیامد راهبردی شد. ایـن تحقیق نـشان داد که بیشترین رفتار پرخطر موتورسیکلت‌سواران اینترنتی ناشی از استفاده از نرم افزارهوشمند همراه حین رانندگی و هیجان‌خواهی با 24فراوانی می­باشد. همچنین عدم توجه به جلو با 15 فراوانی، عجول بودن رانندگان به دلیل انجام سرویس‌های بیشتر با 14 فراوانی در رتبه ­های بعدی قرار دارند؛ ضمناً کمترین رفتار پرخطر موتورسیکلت‌سواران اینترنتی شامل تخطی از سرعت مقرره و حرکات مارپیچ بود. رفتارهای پرخطر موتورسیکلت­سواران اینترنتی شامل: اعتیاد به استفاده از نرم­افزارهای هوشمند همراه، رانندگی پرخطر به علت عدم آگاهی و شناخت قوانین ترافیکی، عجول بودن و عدم تمرکز بود. همچنین راهبردهای شناسایی شده عبارت‌اند از تقویت انگیزه در رانندگان با اقدامات هدفمند در جهت کاهش وابستگی به نرم افزارهوشمند همراه، ارزیابی عملکرد رانندگان. ضمناً آموزش و توانمندسازی تجربی پیامدهای احصائی، باعث کاهش تخلفات رانندگی، بهبود شرایط رفتاری و روانی و درنهایت ارتقاء ایمنی تردد این گروه از کاربران ترافیک خواهد شد.  
کلیدواژه‌ها

-امیری، سجاد (1400). بررسی نقش آموزش فرهنگ ترافیک در کنترل رفتار ترافیکی موتورسیکلت سواران (مورد مطالعه شهرستان خرم آباد۱۳۹۹). نشریه علمی دانش انتظامی لرستان، 9(35)، 164-134.
-بهبهانی، حمید، ندیمی، نوید، ارجمند، امیرحسین و عبدی، بهنام (1400). مدلسازی عوامل مؤثر بر رفتار تهاجمی رانندگان تاکسی با استفاده از رگرسیون لجستیک - مطالعه موردی کلان‌شهر تهران. فصلنامه مهندسی حمل و نقل، 13(1)، 1220-1197.
-چگینی، لیلا، ابراهیمی، محمداسماعیل و صاحبی، علی (1398). تأثیرآموزش تئوری انتخاب به والدین بر رفتار پرخطرفرزندان دانش آموز آنها در دوره ابتدایی. فصلنامه سلامت روان کودک، 6(1)، 80-72.
-حبیبی­فر، ناصر، سلمان‌زاده، حامد، ملک‌زاده، احد و فقیه­نیاترشیزی، یوسف (1399). بررسی رابطة ابعاد شخصیتی با سبک­های رانندگی میان رانندگان تاکسی شهر تهران، نشریه علمی پژوهشی سلامت کار ایران، 1(17)، 398-372.
-حسنی، هدی، دلاور، ناهید و صلاحیان، افشین (1394). روان شناسی رانندگی، چاپ اول، تهران، انتشارات لوح محفوظ.
-حسینی، سیدفخرالدین و سلطانی، فائزه (1397). ارتباط حمایت‌های اجتماعی با رفتار پرخطروناامیدی در پرستاران. نشریه پژوهش پرستاری ایران، 13(2)، 80-74.
-خواجوی، داریوش و میرعالی، حسن (1396). پیش‌بینی اضطراب صفتی رقابتی، رفتار پرخطر رقابتی و خشم رقابتی بر اساس هوش معنوی مرزشکاران جانباز و معلول. فصلنامه علمی پژوهشی طب جانباز، 9(3)، 168-163.
-علی­رستگار، عباس و فرهادی­نژاد، محسن (1397). اثربخشی آموزش کنترل رفتارهای هیجان خواهی بر کاهش ارتکاب به رفتارهای پرخطر در رانندگی. فصلنامه علمی راهور، 1397(25)، 114-93.
-رحمانی، نادر، دلاور، علی، محسنی­تبریزی، علیرضا و اسماعیلی، علیرضا (1398). بررسی تاثیر عوامل انسانی-اجتماعی و فنی مهندسی در پیش بینی رفتار ترافیکی رانندگان شهر تهران. فصلنامه علمی راهور، 8(29)، 190-153.
-شیدعنبرانی، بهناز، گل، علیرضا، فرهادیان، فاطمه، طبیبی، زهرا و نامورطباطبائی، سیدسجاد (1399). نقش بدرفتاری‌های عاطفی دوران کودکی در پیش‌بینی رفتار پرخطربزرگسالی. مجله روانشناسی، 24(1)، 74-57.
-علوی، سید سلمان؛ محمدی، محمدرضا، سوری، حمید و جنتی­فر، فرشته  (1394). تعیین ویژگی‌های شناختی-رفتاری رانندگان اتوبوس و کامیون طی سوانح ترافیکی 1393-1392. نشریه ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، 3(4)، 232-223.
-عباس‌زاده، محمد، علیزاده­اقدم، محمدباقر و پریزادبنام، شیدا (1396). مطالعه تاثیر هوش هیجانی بر رفتارهای پرخطر عمدی رانندگی. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 6(17)، 16-1.
-غریب­پور، مهدی، اکبری، بهمن و عبدالقاسمی، عباس (1399). مقایسه نارسایی هیجانی، اضطرار منفی ورفتار پرخطردرزندانیان باو بدون اختلال خشم انفجاری متناوب. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روانشناختی، 11(1)، 183-169.
-فتحی، آیت­الله؛ محمدی، فریبا، رستمی، حسینی و محمدنژاد، شمسی (1398). نقش سلامت روانی در رفتارهای پرخطر رانندگی و نگرش به رعایت قوانین راهور در بین رانندگان درون شهری. فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، 14(4)، 60-23.
-نیکوگفتار، منصوره و جزایری، فرشته (1398). صفات پنج عاملی شخصیت به منزله عاملی پیشبین در رفتار پرخطرمادران. مجله دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، 20(2)، 104-58.
-هاشمی، تورج؛ محبی، مینا و علیزاده مارالانی، فاطمه (1398). نقش واسطه‌های پرخاشگری واکنشی دررابطه بین حساسیت به قربانی شدن واحساس تنهایی. نشریه روانشناسی تحولی روانشناسان ایرانی، 15(59)، 446-435.
 
-Wanamo ME, Abaya SW, Aschalew AB (2017). Prevalence and risk factors for low back pain (LBP) among taxi drivers in Addis Ababa, Ethiopia: a community based cross-sectional study. Ethiop J Health Dev 31(4), 244–250.
-Porter, B.E., (2011). Handbook of traffic psychology. Academic Press.
-Onate-Vega, D., Oviedo-Trespalacios, O., & King, M. J. (2020). How drivers adapt their behaviour to changes in task complexity: The role of secondary task demands and road environment factors. Transportation research part F. Traffic Psychology and Behaviour 71, 145-156.
-Kummetha, V.C., Durrani, U., Mason, J. et al. (2023). Driver Classification Using Self-reported, Psychophysiological, and Performance Metrics within a Simulated Environment. Data Sci. Transp. 5, 6. doi.org/10.1007/s42421-023-00069-8
-Hussain, Z., Hussain, Q., Soliman, A., Mohammed, S., Mamo, W. G., & Alhajyaseen, W. K. (2023). Aberrant driving behaviors as mediators in the relationship between driving anger patterns and crashes among taxi drivers: An investigation in a complex cultural context. Traffic Injury Prevention, 24(5), 393-401.‏
-Kummetha, V.C., Durrani, U., Mason, J. et al. (2023). Driver Classification Using Self-reported, Psychophysiological, and Performance Metrics within a Simulated Environment. Data Sci. Transp. 5, 6­. doi.org/10.1007/s42421-023-00069-8
-Schlüter, T., Schliwa, E. S., May, V. D., Lammertz, S. E., & Vernaleken, I. (2017). A competitively designed version of the point subtraction aggression paradigm is related to proactive aggressive and psychopathic traits in males. Psychiatry Research, 256, 318-327.‏