جاده

جاده

جایگاه کریدورهای ترانزیتی در آینده منطقه غرب آسیا و چشم‌انداز نقش‌آفرینی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم دریایی امام خمینی (ره)، نوشهر، ایران
2 استادیار، دانش آموخته دکتری، دانشگاه علوم دریایی امام خمینی (ره)، نوشهر، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد، تهران، ایران
چکیده
تحقیق حاضر با هدف بررسی جایگاه کریدورهای اقتصادی در آینده منطقه غرب آسیا و نقش راهبردی ایران در این زمینه انجام شده است. کریدورهای اقتصادی، به‌عنوان شریان‌های حمل‌ونقل، تجارت و سرمایه‌گذاری، تأثیر چشمگیری بر توسعه اقتصادی، یکپارچگی منطقه‌ای و ارتقای جایگاه ژئوپلیتیکی کشورهای دارند. منطقه غرب آسیا با موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود، نقطه تلاقی کریدورهای بین‌المللی است که می‌توان به‌عنوان حلقه ارتباطی میان آسیا، اروپا و آفریقا باشد.روش تحقیق این مطالعه کیفی است و از توصیفی-تحلیلی بهره می‌گیرد. داده‌های موردنیاز از مرور اسناد، مطالعات پیشین، گزارش‌های رسمی و تحلیل منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شده است .نتایج نشان می‌دهد که ایران، با موقعیت استراتژیک در مرکز این منطقه و می‌تواند از شبکه‌های حمل‌ونقل پیشرفته، بنادر متعدد و مسیرهای ترانزیتی متنوع، نقش کلیدی در توسعه و بهره‌برداری از این کریدورها را داشته باشد. همچنین، ایران با توسعه زیرساخت‌ها، بهبود روابط دیپلماتیک و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای می‌تواند جایگاه خود را به‌عنوان قطب ترانزیتی غرب آسیا تثبیت کند. در چشم‌انداز اقتصادی آینده، نقش‌آفرینی فعال ایران در کریدورهای نه‌تنها به افزایش درآمدهای ترانزیتی و توسعه اقتصادی کشور می‌انجامد، بلکه جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در معادلات منطقه‌ای ایجاد می‌کند.
کلیدواژه‌ها

-اسدبیگی، اسدالله (1403). چالش‌های توسعه حمل و نقل چندوجهی و ترانزیت خارجی و عارضه‌یابی مشکلات و موانع توسعه ترانزیت.
-حافظ نیا، محمدرضا (1393). جغرافیای سیاسی ایران. تهران، انتشارات سمت.
-دفتر پژوهش‌های اتاق بازرگانی. (1403). چشم‌انداز کریدور میانی و ظرفیت‌های لجستیکی-ترانزیتی مناطق آزاد و ویژه تجاری-اقتصادی نوار شمالی ایران.
-ذوالفقاری، مهدی (1386). ژئوپلیتیک خلیج فارس، ایران و آمریکا (تهدیدها و فرصت‌های روبه‌روی جمهوری اسلامی). ره آورد سیاسی، شماره 15، 38-37.
-عادل، فرشاد. (1403). عصر کریدورها و ابتکارات منطقه‌ای: بررسی ابتکارهای ترانزیتی مختلف در منطقه غرب آسیا. موسسه مطالعات جهان معاصر.
-کشوریان آزاد، محسن (1402). توسعه کریدور میانی و فرسایش نقش ژئوکونومیکی ایران.
-گل‌کرمی، عابد (1396). تبیین ژئوپلیتیک کریدورهای انرژی در منطقه غرب آسیا. اندیشکده راهبردی تبیین.
- خزایی، عباس. (1398). تاثیر کریدروهای بین‌المللی ترانزیت کالا از مسیر ایران بر امنیت ملی­، انتشارات سنجش و دانش،40-39.
-ملکی، عباس (1386). امنیت انرژی و درس‌هایی برای ایران.­ راهبرد یاس، 12.
-موحدیان، احسان (1403). بررسی رویکرد شرق محور جمهوری آذربایجان برای ایجاد کریدور زنگزور.
-مهدی‌تبار، حسین (1403). چرا جایگاه ایران در کریدورهای بین‌المللی بی‌نظیر است؟ خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.
-نورعلی، حسن (1401). واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدور‌های بین‌المللی و ارائه مدل ایران، هارتلند کریدوری جهان. پژوهش‌های جغرافیایی، 54.
-ورستان، توحید (1402). فرصت‌ها و چالش‌های ایران در توسعه کریدور شمال-جنوب.
-وریج کاظمی، مریم (1400). تاثیرات کریدور اقتصادی چین - پاکستان بر امنیت منطقه‌ای. موسسه مطالعات راهبردی شرق.
-یزدان شناس، زکیه (1403). کریدور اقتصادی چین-پاکستان و تاثیر آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات خاورمیانه، 31 (1)، 53-35.
-BBC News. (2023). Can India-Europe corridor rival China's Belt and Road?. BBC News. Retrieved 2023-10-02.
-D'Este, P., & Pavitt, K. (2008). The role of economic corridors in driving regional development: A review of current practices. Regional Studies, 42(8), 150-169. 
-Singh, R. (2023). A corridor of immense promise. BusinessLine. Retrieved 2023-09-16.
-Zhou, Y., Qiu, X., & Liu, Y. (2020). Belt and Road Initiative: Opportunities and challenges for the West Asia region. International Journal of Development Issues, 19(4), 515-530.