جاده

جاده

بهینه‌سازی جانمایی ایستگاه‌های اتوبوس در حمل‌ونقل شهری با استفاده از الگوریتم‌های شبکه عصبی برای کاهش تأخیرات ترافیکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فردیس، البرز، ایران
چکیده
حمل و نقل یکی از عوامل مهم در ساختار شهرها بوده و در یک سده اخیر با گسترش وسایل نقلیه موتوری و افزایش جمعیت به یکی از مشکلات اصلی شهرنشینی تبدیل شده است. طراحی ایستگاه‌های اتوبوس استاندارد می‌تواند به پهلوگیری مناسب اتوبوس‌ها، کاهش زمان سوار و پیاده شدن مسافران و کاهش تاثیر منفی بر سایر وسایل نقلیه کمک کند. در کشورهای در حال توسعه، شبکه اتوبوسرانی بخش عمده‌ای از سیستم حمل و نقل عمومی را تشکیل می‌دهد، لذا زمان‌بندی اتوبوس‌ها برای بهبود شرایط اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی اهمیت دارد. هدف این پژوهش، مکان‌یابی بهینه است تا زمان‌بندی اتوبوس‌ها با خطوط مختلف هماهنگ شود. این کار باعث کاهش زمان انتظار در ایستگاه‌های انتقالی و سایر ایستگاه‌ها می‌شود. همچنین، در این تحقیق از الگوریتم شبکه عصبی برای بررسی تطبیقی میان ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که اولویت معیارهای اصلی بر اساس تکنیک AHP به این ترتیب است: معیار تعریض شبکه معابر با وزن 185/0 در اولویت اول، ارتباط ترمینال‌های شبکه اتوبوس‌رانی با پایانه اصلی با وزن 151/0 در اولویت دوم، و تفکیک سفرهای برون‌شهری و درون‌شهری با وزن 139/0 در اولویت سوم قرار دارند.
کلیدواژه‌ها

-اکرمی، اعظم و فنی، زهرا (2014). ارزیابی و مکان یابی فضای سبز شهری با استفاده از GIS و روش AHP (مورد مطالعه: منطقه 7 شهرداری تهران)، فصلنامه مطالعات برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران، 2(5).
-افندی‌زاده، شهریار و همکاران (1390). مدل بهینه‌سازی ناوگان اتوبوسرانی شهری با استفاده از الگوریتم ژنتیک، هشتمین کنگره مهندسی عمران.
-تن زاده، جواد و توسطی خیری، پژوهان (1388). بررسی کیفیت و طرح گازسوز نمودن ناوگان حمل و نقل عمومی، نهمین کنفرانس حمل و نقل و ترافیک، تهران.
-رضایی نیا، سینا (1393). ارزیابی عوامل موثر بر افزایش تعداد مسافران در مرحله طراحی سامانه اتوبوس تندرو، دانشگاه زنجان دانشکده مهندسی عمران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد.
-رحیم رهنما، محمد و صباغی آبکوه، شیرین­. (1394). ارزیابی قابلیت دسترسی فضایی سامانه اتوبوس­های تندرو (مطالعه موردی: کلانشهر مشهد).  فصلنامه مهندسی حمل و نقل، 6(4)، 742-731.
-زر آبادی، شیما و محمدی پور، امیر حسین (1387). ارائه راهکارهای مدیریتی در راستای افزایش مطلوبیت سیستم اتوبوسرانی، هشتمین کنفرانس حمل و نقل و ترافیک، تهران.
-زمانیان، علیرضا (1387). اعتبار سنجی کاربرد سیستم‌های نوین در شبکه اتوبوسرانی درون شهری، هفتمین کنفرانس حمل و نقل و ترافیک، تهران.
-ساجدی نژاد، آرمان، حسن نایبی، عرفان، حیدری، جعفر و رزمی، جعفر (1394). مدل‌سازی تردد ناوگان اتوبوسرانی شهری بر اساس داده‌های موقعیت مکانی موردکاوی: خطوط اتوبوسرانی شهری تهران، مدل سازی در مهندسی، 13(42)، 118-103.
doi: 10.22075/jme.2017.1719
-شریعت مهیمنی، افشین، خشایی‌پور، مرتضی و رضایی، حجت (1387). بررسی و مقایسه معیارهای عملکردی سیستم اتوبوسرانی شهر تهران با بیش از 30 شهر جهان، هفتمین کنفرانس حمل و نقل و ترافیک، تهران.
-شیخ الاسلامی، عبدالرضا، فغفوری، عباس (1388). ارزیابی استفاده از سیستم اتوبوسرانی سریع السیر تهران، نهمین کنفرانس مهندسی حمل ونقل وترافیک تهران.
-صالحی، محمد (1394). طراحی مسیر اتوبوس­های شهری با استفاده از نرم افزار GIS، مطالعه موردی شهر اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده عمران، پایان نامه کارشناسی ارشد.
-عطرکار روشن، صدیقه و همکاران (1394). تأثیر خصوصی‌سازی بر کارایی خطوط اتوبوسرانی شهر تهران، فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری.
 -علیزاده طباطبایی، محمد (1391). بررسی روش انتخاب سیستم‌های حمل و نقل عمومی با استفاده از روش AHP، دانشگاه سمنان، پایان نامه کارشناسی ارشد.
- قوامی سیدمرسل، کریمی علی، مسگری محمدسعدی (2011). ارزیابی خطوط اتوبوس رانی با استفاده از سامانه اطلاعات مکانی و تحلیل پوششی داده­ها، مطالعه موردی: خطوط اتوبوس رانی تهران.‎
- قهری، مهنوش، لحمیان، رضا و آزاده دل، یعقوب (2014). ارزیابی موقعیت ایستگاه‌های اتوبوس و تاکسی بر اساس مدل AHP با استفاده از GIS (مطالعه موردی منطقه 4 شهرداری تهران). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 2(7)، 127-146.‎
-نباتی، مهران (1391). مطالعه و بررسی سیستم اتوبوس­های تندرو (BRT) با استفاده از تحلیل ارزش و شبیه‌سازی ترافیکی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشکده مهندسی عمران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
-یوسف رشیدی و همکاران (1388). تاثیرات اجرای BRT در کاهش آلودگی هوا از شیوه محاسبات آماری به همراه مدل سازی قبل و بعد از اجرای، کنفرانس حمل و نقل و ترفیک ایران.
-Adacher et al, Oluwafemio & Alaro Jimoh, Yinusa & Akinpelu, Mutiu, (2013). Development of an Advanced Public Transportation System for captive commuters on urban arterials in Ilorin, Nigeria; Alexandria Engineering Journal, 52.
-B. Yu, Z. Z. Yang and P. H. Jin, (2012). Transit route network designmaximizing direct and transfer demand density, Transportation Research Part C, 22.
-Baran, Joanna & ak, Jacek, (2014). Multiple Criteria Evaluation of transportation performance for selected agribusiness companies; Procedia Social and Behavioral Sciences.
 -­Ebrahimzadeh, M. A., Javanshir, H., & Alikhani, A. (2024). Forecasting the volume of passenger demand using artificial neural network model (case study-line 10 BRT of Tehran). Road.
-Ji, J. and X., GAO, (2019). Analysis of people’s satisfaction with public transportation in Beijing, Habitat International, 34.
-luis, Holmgren, J., (2012). The efficiency of public transport operations an evaluation using stochastic frontier analysis, Research in Transportation Economics.
-M. H. Baaj and H. S. Mahmassani, (1991). An AI-based approach for transit route system planning and design, Journal of Advanced Transportation, 25.
-Uludag, N., (2010). Modeling Route Choice Problem in Transportation Networks by Using Fuzzy Logic, Msc. Thesis, Pamukkale University, Institute of Science, Denizli.
-Yaliniz.p. s, Bilgic, Y. Vitosoglu, C. Turan, (2019). Evaluation of urban public transportation efficiency in Kutahya, Turkey, Procedia Social and Behavioral Sciences, 20.
-Yang Huanming., Zhu, Dajian, (2010). A Research on Relations between Governance Modes and Operation Efficiency in China’s Urban Bus Transport Service: A Case Study on China’s Main Municipalities, Public Management Research Conference: Fudan University.