جاده

جاده

نقش و جایگاه مراکز لجستیکی در بهبود زنجیره تامین و ضرورت توسعه آن در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم‌وصنعت ایران، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم‌وصنعت ایران، تهران، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم‌وصنعت ایران، تهران، ایران
چکیده
جهانی شدن تجارت و پیچیدگی زنجیره‌های تامین، اهمیت مراکز لجستیک را دوچندان کرده است. این مراکز با تمرکز فعالیت‌های لجستیکی در یک نقطه و استفاده از حمل‌و‌نقل ترکیبی، به کاهش هزینه‌ها، بهبود بهره‌وری و کاهش آلودگی محیط زیست کمک می‌کنند. مراکز لجستیک نقش بسیار مهمی در جهانی شدن تجارت و بهبود عملکرد زنجیره‌های تامین ایفا می‌کنند. با وجود چالش‌ها، این مراکز با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و اتخاذ رویکردهای نوآورانه، می‌توانند به عنوان محرک اصلی رشد و توسعه اقتصادی کشورها عمل کنند. با این حال، در ادبیات تخصصی، تعریف واحدی برای این مراکز وجود ندارد و اصطلاحات مختلفی برای توصیف آن‌ها به کار می‌رود. این پژوهش با هدف معرفی تعاریف و دسته بندی‌های مختلف مراکز لجستیک و همچنین بررسی وضعیت مراکز لجستیکی در ایران و مقایسه آن با کشورهای پیشرو، به مطالعه ادبیات موجود و آمارهای مرتبط پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که ایران با وجود پتانسیل‌های فراوان، در حوزه لجستیک با چالش‌های جدی مواجه است.
کلیدواژه‌ها

- اعظم جلالی پیکانی و همکاران (1402). ارزیابی اثرات تشکیل مرکز لجستیک در استان اصفهان بر اقتصاد منطقه­ای مبتنی بر مدل تعادل عمومی قابل محاسبه دو منطقه­ای.
-  اعظم جلائی پیکانی­، نعمت الله اکبری­، بابک صفاری، (1403). تحلیل امکان سنجی تشکیل مرکز لجستیک در اصفهان. نشریه علمی ( فصلنامه ) پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی­، شماره بهار، 66-57.
- بهزاد عباسپور (1395). پایان نامه ارشد­: طراحی دهکده باری براساس معیار­های کاربری زمین نمونه موردی : دهکده باری شهر آفتاب.
- زهرا رحیمی­، حبیب الله جوانمرد­، امیر عزیزی­، اسماعیل نجفی (1400). شناسایی فرآیند و اجزای لجستیک و تعییم روابط بین آنها جهت استقرار مراکز لجستیک (­مطالعه مرکز لجستیک اراک).
- سیدناصرسعیدی، حسم جعفری، سیاوش خدابخشی­، سیدکاظم موسوی جرف (1391). بررسی راهکارهای توسعه مراکز لجستیکی در بنادر کشور­، چهاردهمین همایش صنایع دریایی.
- سند آمایش لجستیک کشور (1397). معاونت حمل­ونقل وزارت راه و شهرسازی، دفتر طرح جامع و مدل­های حمل­ونقل.
- فرشاد سعیدی­، ابراهیم تیموری، مکان یابی هاب­های لجستیکی در شبکه حمل و نقل جاده­ای کشور (1397). دومین کنفرانس بین ­المللی دستاورد­های نوین پژوهشی در علوم مدیریت­، حسابداری و مهندسی صنایع.
- مرکز پژوهش مجلس (1396). بررسی ضرورت ایجاد هاب و مراکز لجستیکی در ایران.
- مهرداد نجفی­، شعف ملک پور­، امیرحسین مظفری­، مبینا بردیان (1395). تحلیل وضعیت لجستیک کشور امارات متحده عربی و جایگاه آن به لحاظ شاخص LP.
-­Barbier, C., C. Cuny, and N. Raimbault (2019). The production of logistics places in France and Germany: a comparison between Paris, Frankfurt-am-Main and Kassel. Work Organisation, Labour & Globalisation, 13(1): 30-46.
-­Battal, T., (2020). Understanding the logistics centre location decision: what are the main decision criteria and evaluation methods? International Journal of Logistics Economics and Globalisation, 8(2): 154-192.
- Chen, K. H., C. N. Liao, and L. C. Wu, (2014). A selection model to logistic centers based on TOPSIS and MCGP methods: the case of airline industry. Journal of Applied Mathematics, (1): 470128.
-­Higgins, C.D., M. Ferguson, and P.S. Kanaroglou, (2012). Varieties of logistics centers: Developing standardized typology and hierarchy. Transportation Research Record, 2288(1): 9-18.
-­Higgins, C. and M. Ferguson, (2011). An exploration of the freight village concept and its applicability to Ontario. McMaster Institute for Transportation and Logistics.
-­Koç, S., et al., (2024). Evaluation of Potential Logistics Village Alternatives Using Bayesian Best-Worst Method. Optimality, 1(1): 100-120.
- Komchornrit, K., (2021). Location selection of logistics center: A case study of greater mekong subregion economic corridors in Northeastern Thailand. ABAC Journal, 41(2): 137-155.
-­Liu, X., X. Guo, and X. Zhao (2012). Study on Logistics Center Site Selection of Jilin Province. J. Softw., 7(8): 1799-1806.
- Li, Y., X. Liu, and Y. Chen, (2011). Selection of logistics center location using Axiomatic Fuzzy Set and TOPSIS methodology in logistics management. Expert Systems with Applications, 38(6): 7901-7908.
-­Mirčetić, D., S. Nikoličić, and M. Maslarić. (2014). Logistic centers: Literature review and papers classification. in The Fifth International Conference Transport and Logistics.
-­Notteboom, T. and J.-P. Rodrigue, (2009). Inland terminals within North American and European supply chains. Transport and communications bulletin for Asia and the Pacific. 78(1): 1-39.
- Tomić, V., D. Marinković, and D. Marković, (2014). The selection of logistic centers location using multi-criteria comparison: case study of the Balkan Peninsula. Acta Polytechnica Hungarica, 11(10): 97-113.
-Yavas, V. and Y.D. Ozkan-Ozen, (2020). Logistics centers in the new industrial era: A proposed framework for logistics center 4.0. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 135: 101864.
-­Yıldırım, B.F. and E. Önder, Evaluating (2014). potential freight villages in Istanbul using multi criteria decision making techniques. Journal of Logistics Management, 2014. 3(1): 1-10.
- Żak, J. and S. Węgliński, (2014). The selection of the logistics center location based on MCDM/A methodology. Transportation Research Procedia, 3: 555-564.