جاده

جاده

چارچوبی برای طراحی تیرپارک‌ها متناسب با نیاز رانندگان وسایل نقلیه سنگین: مروری بر نیازها، استانداردها و طراحی در ایران و کشورهای OECD

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
چکیده
حمل‌ونقل جاده‌ای به‌عنوان ستون اصلی اقتصاد ایران، در سال ۱۴۰۲ با ثبت بیش از ۳۷ میلیون سفر توسط وسایل نقلیه سنگین، ۸۷.۵ درصد از ارزش‌افزوده بخش حمل‌ونقل را به خود اختصاص داده است. با وجود این نقش کلیدی، کمبود تیرپارک‌های استاندارد در چرخه جابه‌جایی کالا، چالش‌هایی جدی در زمینه ایمنی، امنیت و سلامت رانندگان ایجاد کرده است. این مطالعه، با هدف بهره‌گیری از تجارب کشورهای عضو OECD، در طراحی تیرپارک‌های متناسب با نیازهای واقعی رانندگان، به تحلیل مطالعات (۲۰۰۷-۲۰۲۴) و استانداردهای مربوطه می‌پردازد، و چارچوبی برای طراحی تیرپارک‌ها با تأکید بر استانداردهای ایمنی، چیدمان بهینه پارکینگ و امکانات متناسب با نیاز رانندگان وسایل نقلیه سنگین پیشنهاد می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد، نیازهای اولیه رانندگان کامیون، شامل سرویس‌های بهداشتی، غذا، امنیت، سوخت و پارکینگ مناسب (۷۵ تا ۹۷ درصد) در طول زمان ثابت مانده‌است، و باید در طراحی تیرپارک‌ها در اولویت قرار گیرد. همچنین، ظهور نیازهای جدید مانند اینترنت (6-66%) و امکانات تفریحی (مانند سالن‌های ورزشی) نشان‌دهنده تغییر در انتظارات رانندگان است، که در طراحی‌ تیرپارک‌ها باید در نظر گرفته‌شود. این نیازهای ثانویه، اگرچه از اولویت کمتری نسبت به نیازهای اصلی برخوردارند، اما در مطالعات اخیر به‌دلیل تغییرات فناوری و انتظارات رانندگان، اهمیت روزافزونی یافتند.
کلیدواژه‌ها

-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (۱۳۹۹). ضوابط و دستورالعمل‌های صدور موافقت اصولی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی و تیرپارک‌ها.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (۱۴۰۲). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1401). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1400). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای سال 1400.
سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1399). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1398). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1397). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای (1396). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای. (1395). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای. (1394). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای. (1393). سالنامه آماری حمل‌ونقل جاده‌ای.
-شیخ‌الاسلامی، عبدالرضا، سدید، بابک حسنی، شاهین و ملوک‌زاده، هانیه (1404). مدلسازی و ارزیابی تأثیر خشم رانندگان کامیون در رفتارهای ناهنجار رانندگی با استفاده از مدل رگرسیون خطی چندگانه (مطالعه‌ی موردی: رانندگان کامیون استان آذربایجان‌شرقی). پژوهشنامه حمل و نقل. 84 (3)،     430-409.
-معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور (1391). آیین‌نامه طرح هندسی راه‌های ایران (نشریه شماره ۴۱۵).
-ملوک‌زاده، هانیه، شیخ‌الاسلامی، عبدالرضا و حسنی، شاهین (1404). بررسی سیستم‌های جمع‌آوری اطلاعات ترافیکی پارکینگ کامیون و شیوه‌های انتشار آن به رانندگان. اولین کنفرانس ملی پیشرفت شهرسازی، معماری و عمران با رویکرد تحول زیرساخت‌ها و امکانات کشور ایران، ساری، ایران.
 
-Ayazi, E., & Sheikholeslami, A. (2020). A data mining approach on lorry drivers overloading in Tehran urban roads. Journal of Advanced Transportation, 2020(1), 6895407.‏
-Allen, J., & Piecyk, M. (2023). Meeting the welfare and parking needs of goods vehicle drivers and riders, summary report.
-Bhagavathula, R., & Gibbons, R. B. (2020). Light levels for parking facilities based on empirical evaluation of visual performance and user perceptions. Leukos.
-Boris, C., & Brewster, R. (2018). A comparative analysis of truck parking travel diary data. Transportation Research Record, 2672 (9), 242–248.
-Carrese, S., Mantovani, S., & Nigro, M. (2014). A security plan procedure for Heavy Goods Vehicles parking areas: An application to the Lazio Region (Italy). Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 65, 35-49.‏
-Day, S. L. (2009). Home away from home: The evolution and meaning of American truck stops. University of Kansas.‏
-Donnell, E. T., Adolini, M. L., Torbic, D. T., Mason, J. M., & Elefteriadou, L. (2001, August). Truck Safety Considerations for Geometric Design and Traffic Operations. In Proceedings from ITE Annual Meeting, Institute of Transportation Engineers.
-Dowell, P., Welch, L., Wieghart, B., Guerrero, S., Ward, T., Berndt, M., & Zietlow, B. (2022). Truck parking development handbook (Report No. FHWA-HOP-22-027). Federal Highway Administration, U.S. Department of Transportation.
-ECOM Limited. (2009). Lorry parking baseline report: Understanding the current situation.
-European Commission. (2010). Handbook on the labelling of truck tyres.
-García-Gallego, J. M., Kang, T., Rubio Lacoba, S., & Genovese, A. (2019). Lorry park selection criteria and drivers’ preferences: a study from the UK. Sustainability, 11(19), 5214.‏
-International Road Transport Union. (2019). Final report: Safe and secure truck parking areas (SSTPA).
-Jacobson, P. J. W., Prawitz, A. D., & Lukaszuk, J. M. (2007). Long-haul truck drivers want healthful meal options at truck-stop restaurants. Journal of the American Dietetic Association, 107(12), 2125-2129.
-Karegar Khabbazi Sardroud, M., Sheikholeslami, A., & Khanpour, A. (2024). Presenting a model of the driver distraction's impact on aberrant driving behavior for heavy vehicle drivers. Journal of Transportation Research, 21(4), 253–264.
-Illuminating Engineering Society. (2019). Lighting for parking facilities (Report No. RES-2-19).
-Mahmud, S., Akter, T., & Hernandez, S. (2020). Truck parking usage patterns by facility amenity availability. Transportation Research Record, 2674(10), 749-763.‏
-Mathew, J. K., Desai, J., Cox, E. D., & Bullock, D. M. (2024). Application of Connected Truck Data to Evaluate Spatiotemporal Impact of Rest Area Closures on Ramp Parking. Journal of Transportation Technologies, 14(3), 289-307.‏
-McKeown, M. L., & Crizzle, A. M. (2024). Examining Long-Haul Truck Driver Needs and Preferences to Improve the Truck Stop Environment. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 10-1097.
-Miralinaghi, M., Lou, Y., Keskin, B. B., Zarrinmehr, A., & Shabanpour, R. (2017). Refueling station location problem with traffic deviation considering route choice and demand uncertainty. International Journal of Hydrogen Energy, 42(5), 3335-3351.‏
-North Jersey Transportation Planning Authority. (2008). Transportation planning report.
-Rodier, C. J., Shaheen, S. A., Allen, D. M., & Dix, B. (2010). Commercial Vehicle Parking in California: Exploratory Evaluation of the Problem and Solutions.‏
-Stamelou, A., Mizaras, V., Ayfantopoulou, G., & Doumani, I. (2024). A comprehensive investigation into needs and challenges of long-haul truck drivers during their trips. International Conference on Sustainable Urban Mobility, Springer Nature Switzerland, 487–495.
-Shahandashti, M., Abediniangerabi, B., Pudasaini, B., & McCauley, S. L. (2019). A Study of the Rate of Usage and Incentives to Increase the Use of the Truck Stop Electrification Service at Overnight Truck Parking Stations in the Dallas-Fort Worth Area.‏
-Sheikholeslami, A., Ayazi, E., & Moghadari, A. (2021). Investigating the effect of Urban new technologies on the Iranian lorry drivers’ behavior. Journal of Advanced Transportation, 2021(1), 8877779.‏
-Sheikholeslami, A., Moghadari, A., & Ayazi, E. (2021). Identification of factors affecting driving offenses and sleep quality in Iranian lorry drivers. Amirkabir Journal of Civil Engineering, 53 (3), 1083–1094.
 -Trépanier, M., Morency, C., Demers, J., & Gaziello, J. (2010). Analysis of the Commercial Vehicle Driver Survey Results (Rest Area Research Project—Phase I). Polytechnique Montréal.
-Tziotis, M., Milling, D., & Bucko, A. (2015). Road design for heavy vehicles (Austroads Publication No. AP-T293-15). Austroads.
-Utah Department of Transportation,I.T.P.P.M. Committee. (2012). Utah Interstate 15 truck parking study.
-Washington State Department of Transportation. (2008). Washington State truck parking survey summary report.
-World Health Organization. (2023). Global status report on road safety.