جاده

جاده

شناسایی و تعیین شاخص‌های بازرسی هیدرولیکی مؤثر بر آسیب‌پذیری پل‌های رودخانه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 استادیار، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
پل‌های رودخانه‌ای به دلیل تعامل مستمر با آب، در معرض تخریب قرار دارند. شناسایی شاخص‌های آسیب‌پذیری پل‌های رودخانه‌ای از منظر هیدرولیکی جهت بازرسی هیدرولیکی، در فرآیند نگهداری این سازه‌ها بسیار ضروری است. در این راستا، چک‌لیستی برای ارزیابی هیدرولیکی پل‌ها استخراج شده و در بازدیدهای میدانی از پل‌های رودخانه‌ای در چهار استان گیلان، اصفهان، آذربایجان غربی و لرستان، اطلاعات مورد نیاز جمع‌آوری و چک‌لیست‌ها تکمیل گردید. یافته‌های نشان می‌دهند که آبشستگی اطراف پایه‌ها و کوله‌های پل، از تهدیدات عمده هیدرولیکی است که در مواجهه با جریان‌های شدید و سیلاب‌های ناشی از بارش‌های سنگین، موجب کاهش پایداری ساختار پل‌ها شده و خطر تخریب آن‌ها را عمدتا در دراز مدت به دنبال دارد. علاوه بر این، عوامل محیطی مانند فقر پوشش گیاهی در اطراف پل‌ها و برداشت بی‌رویه مصالح از بستر رودخانه‌ها، توان مقاومت بستر را در برابر جریان‌های پرقدرت کاهش داده و آسیب‌پذیری پایه‌ها را در برابر پدیده آبشستگی افزایش می‌دهند. انسدادهای رودخانه‌ای، شامل زباله‌ها، الوارهای بزرگ و دیگر اجسام معلق، می‌توانند مسیر جریان را تغییر داده و سرعت آن را افزایش دهند که فشار مضاعفی بر سازه‌های پل وارد کرده و موجب آسیب‌های فیزیکی به آن‌ها می‌گردد. در ارزیابی وضعیت کلی پل‌ها، نتایج نشان داد که از میان پنج پل مورد بررسی، پل راه آهن اصفهان درمجموع وضعیت نامطلوب‌تری داشته و تحت تأثیر پدیده‌های هیدرولیکی چون آبشستگی قرار داشته و برای حفظ ایمنی و کارایی آن‌ها نیاز به بازبینی و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه می‌باشد همچنین پل قوسی رودبار در اکثر شاخص‌ها نسبت به بقیه پل‌ها وضعیت مطلوب‌تری داشته است.
کلیدواژه‌ها

-اصغری سراسکانرود، صیاد (1393). تحلیل تأثیرات برداشت شن و ماسه بر مورفولوژی رودخانه قرنقو (محدوده بعد از سد سهند تا روستای خراسانک). هیدروژئومورفولوژی، 1(1)،39-­
-جندقی، نادر و بایروند، مائده (۱۳۸۷). بررسی عملکرد پل‌ها در مسیر رود الگندره گرگان نسبت به وقوع سیلاب. اولین کنفرانس بحران آب، دانشگاه زابل، ایران.
-جولانی، مهیار (1404). بررسی شاخص­های آسیب­پذیری
پل­های رودخانه­ای از منظر هیدرولیکی. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه بین­المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
-روحانی‌نیا، نیما، و شیبانی، حمیدرضا (۱۳۹۹). مدل‌سازی آزمایشگاهی تاثیر حجم و شکل الوار شناور و ارتفاع جریان سیل بر شرایط هیدرولیکی حالت انسداد جریان رودخانه، در مقطع پل. مهندسی عمران مدرس، ۲۰(۱)، 48­-35.
-زراتی، امیر رضا، و عزیزی، سید محمد (۱۳۸۰). کنترل آب شستگی در اطراف پایه‌های پل. نشریه دانشکده فنی، ۳۵(۱).
-اسمعلی، اباذر، فرهودی، محمدحسین، جعفریان، زینب و کاویان پور، امیر حسین (1394). اثر پوشش گیاهی بر کاهش رواناب و هدر‏رفت خاک با استفاده از شبیه سازی باران در مراتع نشو استان مازندران. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 26(2)، 190-­
-محجوب، امیر، و گواشیری، زهرا (۱۴۰۱). راهنمای بازرسی هیدرولیکی پل‌های رودخانه‌ای. مرکز تحقیقات راه و مسکن و شهرسازی.
-معیری، مسعود، و انتظاری، مژگان (1387). سیلاب و مروری بر سیلاب­های استان اصفهان. مطالعات برنامه­ ریزی
سکونتگاه
­ های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، 3(6)، 123-109.
-نظری‌ شربیان، علی اصغر، کیلانه‌ئی، فواد، و عباس‌نیا، امیر حسین (۱۳۹۶). بررسی کارآیی روش‌های مختلف کنترل آبشستگی در پل‌های رودخانه‌ای با استفاده از روش عددی. پژوهشنامه حمل و نقل، ۱۴(۲)، 400 -385.
-یونسی، حجت اله، امید، محمد حسین، و ایوب‌زاده، سید علی (۱۳۹۴). اثر زبری سیلاب‌دشت بر هیدرولیک جریان در مقاطع مرکب با سیلاب‌دشت غیر‌منشوری. پژوهش آب ایران، ۹(۲)،72 -36.
-Akay, H. Kocyigit, M.B. and Yanmaz, A.M. (2019). Development of a Safety-Inspection Method for River Bridges in Turkey. Water, 11(1), 1-24.
-FHWA, (2012). Bridge Inspector's Reference Manual, Vol. 1 NHI 12-049 & Vol. 2.
-Jonkman, S. N., Voortman, H. G., Klerk, W. J., & van Vuren, S. (2018). Developments in the management of flood defences and hydraulic infrastructure in the Netherlands. Structure and Infrastructure Engineering, 14 (7), 895–910.