جاده

جاده

ارزیابی و اولویت‌بندی استانداردهای ایمنی در طراحی و ساخت پل ها و تونل ها در پروژه های جاده‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، بروجرد، ایران
چکیده
ایمنی پل‌ها و تونل‌ها به‌عنوان زیرساخت‌های حیاتی حمل‌ونقل، نیازمند ارزیابی نظام‌مند معیارها و زیرمعیارهای مؤثر است. این پژوهش با رویکرد کاربردی–توصیفی و استفاده از روش‌های AHP و BWM به اولویت‌بندی معیارهای ایمنی پرداخت. دو پرسشنامه مستقل برای پل و تونل طراحی شد و ۳۰ نفر از خبرگان حوزه‌های سازه، ژئوتکنیک، ایمنی حریق و مدیریت ترافیک به آن پاسخ دادند. نتایج AHP با شاخص سازگاری کمتر از 0.1 نشان داد که در پل‌ها «پایداری سازه‌ای» (0.092) و «کیفیت مصالح» (0.090) و در تونل‌ها «خروج اضطراری و امداد» (0.089)، «تهویه و تخلیه دود» (0.087) و «مقاومت در برابر آتش/انفجار» (0.085) در رتبه‌های نخست قرار دارند. در سطح دسته‌های اصلی، سهم طراحی در تونل‌ها 49% و در پل‌ها 40%، سهم ساخت و اجرا به ترتیب 31% و 40% و سهم بهره‌برداری و نگهداری در هر دو 20% بود. نتایج BWM نیز این الگو را تأیید کرد و نشان داد در پل‌ها «ایمنی بلایای طبیعی» (0.089) و «کنترل کیفیت و بازرسی» (0.088) و در تونل‌ها «خروج اضطراری و امداد» (0.093) و «تهویه» (0.090) بالاترین وزن‌ها را دارند. این یافته‌ها بیانگر آن است که در پل‌ها باید بر مقاومت سازه‌ای و کیفیت مصالح تأکید شود، در حالی که در تونل‌ها توجه بیشتر به شرایط اضطراری و مدیریت حریق ضروری است.
کلیدواژه‌ها

-آقایی، صمصام، و ذوالفقاری فر، سید یعقوب. (2024). بررسی فاکتورهای خطر مؤثر بر ایمنی ساخت تونل‌ها. نشریه عمران و پروژه، 6(2). 37-47.
-پاپری فرد، فریبرز، پاپری فرد، بهروز، توکلی، عبدالوحید، و پاپری فرد، گلناز (1396). آسیب‌پذیری تونل‌های جاده‌ای در برابر آتش‌سوزی: مطالعه موردی استان بوشهر. در کنفرانس بین‌المللی کارشناسان HSE صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد و سیمان و پروژه‌های عمرانی. شیراز.
-میرزایی، مهران، و حسینی، سیده شیلان (1402). درس‌آموخته‌ها، چالش‌ها و تجربیات احداث تونل‌های منطقه دو آزادراه تهران-شمال. در چهاردهمین کنفرانس تونل ایران. تهران.
-کلانتری، امین، و الهی، ناصر (1393). بررسی وضعیت ایمنی تونل‌های راه به روش سلسله‌مراتبی: مطالعه موردی تونل‌های آزادراه خرم‌آباد، پل زال، استان لرستان. در اولین کنفرانس سراسری توسعه‌محوری مهندسی عمران، معماری، برق و مکانیک ایران. گرگان.
-Alexander, D. W., & Merkert, R. (2021). Applications of gravity models to evaluate and forecast US international air freight markets post-GFC. Transport Policy, 104, 52–62.
-Azami-Aghdash, S., Gorji, H. A., Shabaninejad, H., & Sadeghi-Bazargani, H. (2017). Policy analysis of road traffic injury prevention in Iran. Electronic physician, 9(1), 3630.
-Choudhary, A., Garg, R. D., Jain, S. S., & Khan, A. B. (2024). Impact of traffic and road infrastructural design variables on road user safety–a systematic literature review. International Journal of Crashworthiness, 29(4), 583–596.
-Chung, D., & Klass, S. (2024). Comprehensive Safety Strategies and Innovations for Infrastructure Resilience in Bridges. Journal of Student Research, 13(2). doi.org/10.47611/jsrhs.v13i2.6772
-Etesami, S., Raufi, P., & Maniat, M. (2024). New Technology and Primary Energy Consumption in the Transportation Sector: A Critical Discourse Analysis. Journal of Technology Innovations and Energy, 3(4),15–31.
-Franchini, A., Barake, B., Galasso, C., Moreyra Garlock, M. E., Mulligan, J., Quiel, S., & Torero, J. L. (2024). Integrating fire safety into bridge design is essential for resilient infrastructure. Nature Communications, 15(1), 6629.
-Gündüz, M. G. (2022). Influence of Ground Motion Scaling Methods on Seismic Response of Highway Bridges Middle East Technical University (Turkey)].
-Harrison, J., Alejano, L., Bedi, A., Ferrero, A., Lamas, L., Mathier, J., Migliazza, R., Olsson, R., Perucho, A., & Sofianos, A. (2015). Rock engineering design and the evolution of Eurocode 7: The critical six years to 2020. ISRM Congress.
-Hosseinian, S. M., & Mirzahossein, H. (2024). Efficiency and safety of traffic networks under the effect of autonomous vehicles. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 48(4), 1861–1885.
-Khorasani-Zavareh, D., Mohammadi, R., Khankeh, H. R., Laflamme, L., Bikmoradi, A., & Haglund, B. J. (2009). The requirements and challenges in preventing of road traffic injury in Iran. A qualitative study. BMC public health, 9, 1–9.
-Krug, E. (2012). Decade of action for road safety 2011–2020. Injury-International Journal of the Care of the Injured, 43(1), 6.
-Lee, H. S., Bae, C., & Kim, J. H. (2018). Assessment of reliability levels and adjustment of load-resistance factors using optimization for gravitational loads-governed limit states of the AASHTO LRFD bridge design specifications. KSCE Journal of Civil Engineering, 22(9), 3462–3472.
-Maniat, M. (2024). Introduction of Discourse Analysis in Transportation: A Framework for Understanding Policy and Practice in Urban Mobility.
-Maniat, M. (2026). Small Narratives of Mobility: A Discourse-Theoretical Framework for Analysing Transport Futures. Available at SSRN 6581759.
-Mortazavi, S. M., Sadeghi-Bazargani, H., Charkhabi, S. A., Rasoulzadeha, Y., & Nadrian, H. (2024). A qualitative study on apparent and latent contributing factors to driving errors in Iran. Scientific Reports, 14(1), 21127.
-Rambe, R. M. H., & Nuraini, C. (2024). Analysis of Transportation Infrastructure Development to Support Economic Growth in Batu Bara Regency. International Conferance of Digital Sciences and Engineering Technology, 1(1), 56–67.
-Raufi, P., & Maniat, M. (2024). Transport Policy's Impact on Auto Emissions: A Critical Review. Available at SSRN 4719317.
-Soori, H., Ainy, E., Movahedinejad, A., Mahfozphoor, S., Rezazadeh Azari, M., Vafaee, R., Hatamabadi, H., & Masoodeinejad, M. (2009). A practical model of political mapping in road traffic injury in Iran in 2008. Hakim Journal, 12(3), 1–9.
-Tong, J., Zhang, W., Li, C., Yuan, D., Lou, H., Wang, Q., Wang, H., & Zhai, J. (2024). Review of Resilience Evaluation Methods in Operational Highway Tunnel: Analysis of Index Systems and Evaluation Frameworks. Journal of Advanced Transportation, 2024(1), 9273719.