جاده

جاده

ارائه الگوی شایستگی مدیران پروژه در پروژه‌های بزرگ عمرانی و حمل‌ونقل ایران مبتنی بر ویژگی‌های انقلاب صنعتی چهارم: رویکرد دلفی فازی–DANP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی عمران، واحدعلوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مهندسی عمران، واحدعلوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
پیچیدگی روزافزون پروژه‌های بزرگ عمرانی و حمل‌ونقل، همراه با فشار زمانی، افزایش هزینه‌ها و گسترش فناوری‌های نوظهور، اهمیت شایستگی‌های مدیران پروژه را در موفقیت طرح‌های ملی برجسته کرده است. انقلاب صنعتی چهارم و فناوری‌هایی مانند مدل‌سازی اطلاعات ساختمان،اینترنت اشیا، تحلیل داده‌های بزرگ و سامانه‌های سایبر–فیزیکی، الگوهای سنتی مدیریت پروژه را ناکافی ساخته و لزوم بازتعریف شایستگی‌های کلیدی مدیران را نشان می‌دهد. با وجود این اهمیت، صنعت ساخت و حمل‌ونقل ایران فاقد الگوی جامع و بومی مبتنی بر Industry 4.0 برای شناسایی و اولویت‌بندی شایستگی‌های مدیران پروژه است. این پژوهش با هدف ارائه چنین الگویی و با رویکرد دلفی فازی-DANP انجام شد. روش تحقیق آمیخته بود؛ ابتدا ۵۷ شایستگی از ۹۰ منبع معتبر و استانداردهای PMCDF و ICB استخراج و طی دو دور دلفی فازی با مشارکت ۱۵ خبره به ۳۴ شایستگی نهایی کاهش یافت. در مرحله کمی، تحلیل دیمتل–ANP برای تعیین روابط علی–تأثیری و وزن‌دهی استفاده شد. نتایج دیمتل نشان داد چهار معیار اصلی شامل شایستگی‌های فنی، رهبری–رفتاری، دیجیتال-فناورانه و ترکیبی Industry 4.0 دارای مجموع تأثیرگذاری 0.842 و تأثیرپذیری 0.691 هستند که بیانگر تعامل قوی میان آن‌هاست. همچنین شایستگی‌های ترکیبی Industry 4.0 با وزن 0.321 بالاترین اهمیت را داشتند و پس از آن رهبری–رفتاری (0.286)، دیجیتال (0.241) و فنی (0.152) قرار گرفتند. در سطح زیرمعیارها نیز تفکر سیستمی (0.097)، رهبری تحول‌آفرین (0.091)، سواد دیجیتال (0.083)، تصمیم‌گیری داده‌محور (0.078) و مدیریت ریسک پیش‌نگر (0.074) مهم‌ترین اولویت‌ها شناخته شدند. مدل ارائه‌شده ابزاری کارآمد برای انتخاب و توسعه مدیران پروژه و تقویت گذار به مدیریت پروژه دیجیتال و داده‌محور در پروژه‌های ملی است.
کلیدواژه‌ها

- قربانی، ا. (1402) مروری بر شایستگی‌ها و الگوی رهبری مدیران پروژه موفق در صنعت ساخت. نشریه مهندسی و مدیریت ساخت.
-موسوی، پ., یوسفی‌زنوز، ر، و حسن‌پور، ا. (1394). شناسایی ریسک‌های امنیت اطلاعات سازمانی با استفاده از روش دلفی فازی. نشریه مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی.
-راهداری، ع., نصر، م. (1396). چالش‌های اتاق فکر و ارزیابی سیاست‌گذاری با روش دلفی فازی. فصلنامه مدیریت توسعه.
-Alaloul, W. S., Liew, M. S., & Zawawi, N. A. W. A. (2020). Industrial Revolution 4.0 in the construction industry: Challenges and opportunities for stakeholders. Journal of Construction Engineering and Management.
Awan, A. N., & Saleem, K. (2025). Transformational leadership and dynamic capabilities: Key drivers of portfolio success in SMEs. International Journal of Management Science.
-Bartoska, J., Flegl, M., & Jarkovska, M. (2012). IPMA standard competence scope in project management education. International Education Studies, 5(6), 167–176.
-Edum-Fotwe, F. T., & McCaffer, R. (2000). Developing project management competency: Perspectives from the construction industry. International Journal of Project Management, 18(2), 111–124.
-Gillard, S., & Price, J. (2005).
The competencies of effective project managers: A conceptual analysis. Project Management Journal, 36(2), 44–52.
-Hirman, M., Benesova, A., Steiner, F., & Tupa, J. (2019). Project management during the Industry 4.0 implementation with risk factor analysis. Procedia Manufacturing, 39, 203–210.
-Jally, V., Kulkarni, V. N., Gaitonde, V. N., & Satis, G. J. (2021). A review on project management transformation using Industry 4.0. Materials Today: Proceedings.
-Kissi, E., Eluerkeh, K., Aigbavboa, C., & Addy, M. (2024). Project managers’ competencies in the era of digitalization: The case of the construction industry. Built Environment Project and Asset Management.
-PMI. (2017). Project Manager Competency Development Framework (PMCDF). Project Management Institute.
-Ribeiro, A., Amaral, A., & Barros, T. (2021). Project manager competencies in the context of Industry 4.0. Procedia Computer Science, 181, 1141–1149.
-Schwab, K. (2016). The Fourth Industrial Revolution. World Economic Forum.
-You, Z., & Feng, L. (2020). Integration of Industry 4.0-related technologies in construction industry: A framework of cyber-physical system. Automation in Construction, 114, 103–122.