جاده

جاده

تحلیل و پیش‌بینی فراوانی تصادفات ساعات اوج در تقاطع‌های شهری با استفاده از مدل دوجمله‌ای منفی با اثرات تصادفی (RENB)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 پیام نور واحد تهران شمال
10.22034/road.2026.591863.2525
چکیده
مدلسازی فراوانی تصادفات در تقاطع‌های شهری به دلیل ماهیت گسسته، تصادفی و بیش‌پراکنده داده‌های تصادف، همواره یکی از چالش‌های اصلی مطالعات ایمنی راه بوده است. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی فراوانی تصادفات ساعات اوج روزانه در تقاطع‌های شهری، از مدل دوجمله‌ای منفی با اثرات تصادفی (RENB) استفاده نموده است. داده‌های مورداستفاده شامل اطلاعات 34 تقاطع شهری در شهر بروجرد طی دوره پنج ساله 1400 تا 1404 بوده که پس از تجمیع ساعتی، 204 مشاهده و مجموعا 698 فقره تصادف را شامل می‌شود. متغیرهای توضیحی شامل حجم ترافیک ساعتی راه‌های اصلی و فرعی، تعداد شاخه‌های تقاطع، تعداد چراغ راهنما و متغیرهای مجازی ساعات اوج بودند. تحلیل آماری وجود بیش‌پراکندگی معنادار در داده‌ها را تأیید کرد و پایین بودن سهم مشاهدات صفر نشان داد که استفاده از مدل دوجمله‌ای منفی نسبت به مدل‌های پرصفر مناسب‌تر است. همچنین مقایسه مدل دوجمله‌ای منفی کلاسیک و مدل RENB بر اساس شاخص‌های AIC، BICو آزمون نسبت درست‌نمایی نشان داد که لحاظ کردن اثرات تصادفی موجب بهبود معنادار عملکرد مدل شده است. نتایج نشان داد که حجم ترافیک راه فرعی نسبت به راه اصلی تأثیر بیشتری بر افزایش تصادفات دارد به‌گونه‌ای که افزایش ۱۰۰۰ خودرو در ساعت در راه فرعی، نرخ مورد انتظار تصادفات را حدود ۱۴۶ درصد افزایش می‌دهد. همچنین افزایش تعداد شاخه‌های تقاطع از سه به چهار شاخه موجب افزایش ۷۶ درصدی فراوانی تصادفات می‌شود. در میان متغیرهای زمانی، تنها ساعت ۷-۶ صبح کاهش معنادار تصادفات نسبت به ساعت مرجع ۲۰-۱۹ را نشان داد. درنهایت ²R شرطی 71/0 برازش مناسب مدل را نشان داد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مرداد 1405