1
گروه مهندسی و مدیریت ساخت، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
2
گروه راه و ترابری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
10.22034/road.2026.596218.2538
چکیده
کاهش کربن در زیرساختهای خطی حملونقل صرفاً با تعیین اهداف زیستمحیطی یا درج معیارهای کربنی در اسناد مناقصه محقق نمیشود، بلکه به تبدیل این اهداف به تعهدات قراردادی روشن، قابلاندازهگیری و قابلراستیآزمایی نیاز دارد. پژوهش حاضر با رویکرد مرور تحلیلی، شواهد فنی، تدارکاتی، قراردادی و حرفهای مرتبط با پروژههای راه، بزرگراه، روسازی، پل، تونل، راهآهن و مترو را تلفیق کرده و مسیر تبدیل سیاست کربنی به نتیجه اجرایی را بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد قابلیت سنجش و مدیریت قراردادی الزامات کاهش کربن به تعریف روشن مرز سامانه، خط مبنا، واحد کارکردی، روش محاسبه، دادهها، مسئولیتها، کنترل تغییر و راستیآزمایی وابسته است .بر پایه تحلیل منابع، الزامات کاهش کربن در هفت طبقه شامل افشا و اطلاعات، مدیریت و فرایند، الزامات فنی تجویزی، الزامات مبتنی بر عملکرد، اندازهگیری، گزارشدهی و راستیآزمایی، کنترل تغییر، تخصیص ریسک و انتقال تعهدات، و پیامدهای تجاری و ضمانتاجرا طبقهبندی شدند. همچنین، چارچوبی برای سنجش آمادگی قراردادی این الزامات ارائه شد. نتایج نشان میدهد اظهارنامههای زیستمحیطی محصول، برنامههای کربن و معیارهای مناقصه بهتنهایی کاهش واقعی را تضمین نمیکنند و باید در زنجیرهای یکپارچه از تدارکات تا اجرا، تطبیق نهایی و تصمیم تجاری قرار گیرند. کمبود شواهد تجربی مبتنی بر پیگیری چرخه کامل قرارداد، بهویژه در پروژههای راهآهن و مترو، از محدودیتهای برجسته دانش موجود است.
فرخی,علی , ایار,پویان و عباسیان جهرمی,حمیدرضا . (1405). الزامات کاهش کربن در قراردادهای ساخت زیرساختهای خطی حملونقل: مرور تحلیلی و ارائه چارچوب آمادگی قراردادی. (e250940). جاده, (), e250940 doi: 10.22034/road.2026.596218.2538
MLA
فرخی,علی , , ایار,پویان , و عباسیان جهرمی,حمیدرضا . "الزامات کاهش کربن در قراردادهای ساخت زیرساختهای خطی حملونقل: مرور تحلیلی و ارائه چارچوب آمادگی قراردادی" .e250940 , جاده, , , 1405, e250940. doi: 10.22034/road.2026.596218.2538
HARVARD
فرخی علی, ایار پویان, عباسیان جهرمی حمیدرضا. (1405). 'الزامات کاهش کربن در قراردادهای ساخت زیرساختهای خطی حملونقل: مرور تحلیلی و ارائه چارچوب آمادگی قراردادی', جاده, (), e250940. doi: 10.22034/road.2026.596218.2538
CHICAGO
علی فرخی, پویان ایار و حمیدرضا عباسیان جهرمی, "الزامات کاهش کربن در قراردادهای ساخت زیرساختهای خطی حملونقل: مرور تحلیلی و ارائه چارچوب آمادگی قراردادی," جاده, (1405): e250940, doi: 10.22034/road.2026.596218.2538
VANCOUVER
فرخی علی, ایار پویان, عباسیان جهرمی حمیدرضا. الزامات کاهش کربن در قراردادهای ساخت زیرساختهای خطی حملونقل: مرور تحلیلی و ارائه چارچوب آمادگی قراردادی. جاده. 1405;():e250940. doi: 10.22034/road.2026.596218.2538