جاده

جاده

تحلیل حساسیت حذف تک‌ ایستگاهی برای شناسایی گره‌های بحرانی مترو در پیوند تاب ‌آوری و عدالت دسترسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده مهندسی عمران-دانشگاه علم و صنعت ایران
2 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران
10.22034/road.2026.593889.2531
چکیده
شناسایی گره‌های بحرانی در شبکه‌های حمل ‌و نقل ریلی شهری، نقشی کلیدی در ارتقای تاب ‌آوری زیرساخت‌ها و مدیریت بحران دارد. با این حال، رویکردهای سنتی اغلب با تمرکز صرف بر ویژگی‌های توپولوژیک یا عملکردی شبکه، از پیامدهای اجتماعی و توزیعی اختلال‌ها غافل مانده‌اند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و اولویت‌بندی ایستگاه‌های بحرانی شبکه متروی تهران، یک چارچوب تحلیلی مبتنی بر سناریوی «حذف تک ‌ایستگاهی» و رویکرد تلفیقی «اجتماعی-فنی» ارائه می‌دهد. در این راستا، اثر حذف مجزای هر ایستگاه بر دو بعد اصلی، یعنی افت تاب‌آوری شبکه و تغییر در شاخص نابرابری دسترسی فضایی، ارزیابی شد. یافته‌ها نشان داد که گره‌های بحرانی شبکه مترو هم ‌پوشانی کاملی با یکدیگر ندارند و به چهار دسته متمایز قابل تقسیم هستند؛ ایستگاه‌هایی با عملکرد صرفاً فنی، ایستگاه‌های عدالت ‌محور (توزیعی)، گره‌های اجتماعی-فنی (دارای بحرانیت دوگانه)، و گره‌های کم‌ بحران نسبی. نتایج حاصل از رتبه ‌بندی ترکیبی و شکل پراکندگی به دست‌ آمده، ابزاری کاربردی در اختیار برنامه‌ ریزان شهری قرار می‌دهد تا ضمن شناسایی گره‌های آسیب‌ پذیر، منابع محدود توسعه و نگهداری پیشگیرانه را به گونه‌ای تخصیص دهند که پایداری فیزیکی شبکه با اهداف عدالت فضایی هم‌ راستا گردد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 شهریور 1405