مرز ریلی اینچه‌برون مهم‌ترین نقطه اتصال شبکه ریلی ایران به ترکمنستان و آسیای میانه و دارای جایگاهی راهبردی در کریدورهای ترانزیت بین‌المللی است. با وجود این اهمیت، عملکرد آن تاکنون مبتنی بر داده‌های بلندمدت ارزیابی نشده است. هدف این پژوهش، ارزیابی عملکرد عملیاتی مرز اینچه‌برون طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴ بر پایه شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) و تحلیل روند جابه‌جایی کالا است.

این پژوهشِ کاربردی و توصیفی تحلیلی، از آمارهای رسمی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران بهره برده است. داده‌های مرتبط با حجم بارگیری و تخلیه، تناژ ترانزیت، واگن‌های مبادله‌شده و زمان توقف، از طریق روش‌های تحلیل روند و نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) تجزیه و تحلیل شدند.

حجم کل جابه‌جایی کالا از 5/ 224 هزار تن در سال 1396 به 8/697 هزار تن در سال 1404 افزایش یافت. (رشد کل دوره 82/210%، میانگین حسابی رشد سالانه 02/18%، نرخ رشد مرکب سالانه: ۱۵%). شاخص تن‌کیلومتر مبدأ به مقصد نیز میانگین رشد سالانه 69/18%، نرخ رشد مرکب 85/2% و رشد کل دوره 24/25% را ثبت کرد. کمترین تن‌کیلومتر در سال ۱۴۰۲و بیشترین مقدار در سال ۱۴۰۳ بود. افت عملکرد سال ۱۴۰۲ ناشی از کاهش 63/44 درصدی تن‌کیلومتر به دلیل کوتاه شدن میانگین مسافت حمل بود، در حالی که سال ۱۴۰۳ جهشی 43/210 درصدی را تجربه کرد.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد ظرفیت عملیاتی مرز به طور کامل بهره‌برداری نشده است. توسعه زیرساخت‌های ریلی، ارتقای فرآیندهای بهره‌برداری، بهبود هماهنگی بین‌سازمانی و استقرار نظام پایش مبتنی بر شاخص‌های کلیدی عملکرد، راهکارهای اساسی برای تقویت جایگاه این مرز در کریدورهای بین‌المللی پیشنهاد می‌شوند.