جاده

جاده

بررسی اقتصادی استفاده از قطارهای سریع السیر بین‌شهری (مطالعه موردی: مسیر تهران-تبریز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار،‌ گروه عمران، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، سوادکوه، ایران
2 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه علم و فناوری مازندران، بهشهر، ایران
چکیده
با وجود اینکه یکی از سنگین‌ترین ترافیک ها و بیشترین تلفات در آزادراه کرج- قزوین اتفاق می‌افتد، کماکان برنامه‌ای برای ایجاد خطوط سریع‌السیر در راه‌آهن شمال غرب در دست اقدام نیست، تا از میزان تلفات کاسته و ترافیک جاده‌ای را به ریل منتقل نماید. متغیرهایی که دراین تحقیق بررسی خواهند شد، عبارتند از: آمار حمل و نقل مسافر در محور موردنظر، پیش بینی تقاضا برای حمل و نقل مسافر به منظور برآورد هزینه های اجرای طرح، بررسی تعرفه خدمات، برآورد درآمدهای طرح، تخمین نرخ داخلی بازگشت سرمایه با آنالیز حساسیت نرخ بازگشت و تخمین هزینه های اجتماعی. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که نـرخ داخلـی بازگشـت سرمایه طی بیست سال نخست بهره‌برداری در حالت سناریو دست پایین %٠.٣٢ و در حالت سناریوی دست بـالا %٠.٠١- می باشد. در صورت دو برابر شدن و یـا نصف شدن هزینه‌های تملیک اراضی ایستگاه، تغییر محسوسی در نرخ بازگشت سرمایه ایجاد نمیشود. کاهش هزینه-های نهایی خارج از حمل و نقل در سال نخست بهره‌برداری به واسطه راه اندازی راه آهن سریع السیر تهران-تبریز بالغ بر ٤٥ میلیارد ریال برآورد می‌شود که تقریباً ٥٠ درصد هزینه‌های بهره‌برداری در سال نخست خواهد شد. راه آهن ایران در سه سطح بهره‌وری بهینه، تکنولوژی مناسب و ایجاد رفاه انسانی هم‌پای سایر قسمتهای صنعتی کشور توسعه نیافته است و نیاز مبرمی وجود دارد تا با بهره گیری از تکنولوژی مناسب و متناسب با مقتضیات زمان، تجدید نظر اساسی در روند حرکتی راه آهن به‌وجود آید. این میسر نیست مگر آنکه از جدیدترین تکنولوژی‌های موجود دنیا استفاده شود.
کلیدواژه‌ها

-بیات، رامین، زاهدی، محسن و طاهرخانی، حسن (1396). مقایسه فنی سیستم حمل و نقل سریع السیر مغناطیسی و ریلی در هزاره سوم، شانزدهمین همایش بین­المللی حمل و نقل ریلی، تهران.
- جعفرپور، امیر (1390). اهداف و عملکرد حمل و نقل ریلی در برنامه چهارم و پنجم توسعه. میزگرد تخصصی بررسی عملکرد حمل و نقل ریلی در گروه پژوهشی امور زیربنایی، مرکز تشخیص استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
- خلیلی، مرتضی و اسدی، شتیلا (1393). شناخت ساز و کار قطارهای سریع السیر و ارائه راهکارهایی برای ایجاد یک سیستم موفق در ایران با مروری بر تاریخچه آن در جهان، اولین همایش ملی راه آهن سریع السیر در ایران، تهران، اردیبهشت.
- دفتر آمار و خدمات  ماشینی راه آهن  ایران. آمار فعالیتهای راه­آهن  ایران در سالهای 1388 تا 1396.
- رحمانی، زین العابدین و حمیدی، محسن (1393). تدوین استراتژی بکارگیری قطارهای سریع السیر ریلی در جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه حمل و نقل، سال یازدهم، شماره سوم، 497-481.
- علیمرادی، زهرا، اشراق­نیای جهرمی، عبدالحمید، نعیمی، میثم و کوچنانی، ماهان (1393). ارائه مدلی برای افزایش تدریجی سرعت سیر در راه آهن مبتنی بر طراحی سناریو، مطالعه موردی مسیر تهران- میانه. مهندسی حمل و نقل، سال هفتم، شماره سوم، e11514.
- مرکز آمار و اطلاع رسانی سازمان  هواپیمایی کشور، آمار حمل  و نقل  هوایی بار و مسافر در مسیر تهـران ـ زنجان در سالهای ١٣٨٨ تا ١٣۹٤.
- مهدوی سیوکی، مرتضی و ملاوردی، ناصر (1392). تجزیه و تحلیل تاثیرات اقتصادی پروژه­های قطار سریع السیر، سومین کنفرانس بین ­المللی پیشرفتهای اخیر در مهندسی راه ­آهن، تهران.
-هاشمی­نژاد، آراز و ودادی، پرینوس (1393). بررسی و ارزیابی معیارهای طراحی و ضوابط هندسی خطوط بدون بالاست برای استفاده در راه آهن سریع السیر، اولین همایش ملی راه آهن سریع السیر در ایران، تهران.
-Amouzadeh Omrani,M , Hadizadeh,E and Hajimirzajan,A . (2024). Investigating the causes and factors of railway accidents caused by the escape of a train carrying dangerous goods and its role in the Khayyam station accident. Road, 32(118), 75-90. doi: 10.22034/road.2023.359722.2082
-Amouzadeh Omrani,M , Hadizadeh,E and Taherian,M . (2023). Investigation of Parameters Affecting the Increase of Railway Capacity (Case Study: Mashhad-Tehran and Doroud-Andimeshk Lines). Road, 31(114), 71-80.
doi: 10.22034/road.2022.337304.2038
- Bonnafous, A.  (1987). The regional impact of the TGV. Transport Review.
-De Rus, G. (2009). Interurban passenger transport: economic assessment of major infrastructure projects. 18th Symposium on Transport Economics and Policy. Joint OECD ITF Transport.
-Haddad Nazih  (2003). High speed rail in California, challenges and opportunities.
-Levinson, D., J.M. Mathieu, D. Gillen and A. Kanafani (1997). The full cost of highspeed rail: an engineering approach. The Annals of Regional Science, 31: 189- 215.
-Meunier, J. (2002). On the Fast Track: French Railway Modernization and the Origins of the TGV. Westport.
-Okada, H. (1994). Features and economic and social effects of the Shinkansen. Tokyo: Japan Railway and Transport Review.
-Shao, S., Tian, Z., Yang, L., (2017). High speed rail and urban service industry agglomeration: evidence from China's Yangtze River Delta region. J. Transport Geogr. 64, 174–183.
-Vickerman, R. (1999). Accessibility and Economic Development in Europe. Regional Studies.