جاده

جاده

مطالعه تطبیقی مدیریت نقاط حادثه خیز راههای ایران با کشورهای هدف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه آیت االله بروجردی، بروجرد، ایران
2 دانشجوی دکتری، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه ایمنی ترافیک، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف مقایسه تطبیقی سیستم مدیریت نقاط حادثه‌خیز در جاده‌های ایران با سه کشور منتخب چین، ژاپن و ترکیه در سه محور کلیدی: الف) روش‌های شناسایی، ب) اقدامات اصلاحی و ج) سازمان‌های دخیل انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف،
از نوع پژوهش­های کاربردی و از نظر ماهیت، یک پژوهش تطبیقی-تحلیلی و روش گردآوری داده ها، کتابخانه‌ای و با بررسی اسناد، گزارش‌ها و سیاست‌های رسمی مرتبط با مدیریت ایمنی راه و نقاط حادثه‌خیز تصادفات در ایران، چین، ژاپن و ترکیه و تحلیل محتوای منابع مرتبط بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران در شناسایی نقاط حادثه خیز، عمدتاً بر آمار تصادفات ارائه شده توسط پلیس متکی است، درحالی‌که ژاپن و چین از سیستم‌های پیش‌بینانه مبتنی بر هوش مصنوعی و کلان‌داده استفاده می‌کنند. در اقدامات اصلاحی، ایران بیشتر بر مداخلات مهندسی ساده و اعمال قانون تمرکز دارد، اما کشورهای مقایسه ‌شده از رویکرد ترکیبی (مهندسی، فناوری اطلاعات، آموزش و اعمال قانون) بهره می‌برند. همچنین، ساختار نهادی در ایران پراکنده و فاقد هماهنگی مرکزی قوی است، درحالی‌که در ژاپن و چین نهادهای متمرکز و فرابخشی مسئولیت هدایت ایمنی راه را بر عهده دارند. برای بهبود سیستم مدیریت نقاط حادثه‌خیز در ایران، ایجاد ستاد ملی ایمنی راه‌ها با اختیارات فرابخشی، توسعه سامانه ملی یکپارچه داده‌کاوی تصادفات و اتخاذ رویکرد سیستم ایمن در طراحی و اصلاح نقاط حادثه خیز، پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

-احدی، محمدرضا، سلیمی کوچی، محمدباقر، مهماندار، محمدرضا و حسین پور، مهدی (1397). ارائه مدل بهینه شناسایی نقاط حادثه­خیز راه­های دوخطه برون شهری ایران. فصلنامه علمی راهور، 7(26)،98-77.   
-آیتی، اسماعیل (1371). تصادفات جاده ایران، تجزیه و تحلیل، مقایسه و محاسبه هزینه­ها، دانشگاه فردوسی مشهد.
-حسنی نسب، سید شهاب و شمس ملکی، یزدان (1402). بررسی وضعیت نقاط حادثه‌خیز و نواقص هندسی شبکه راه‌های استان کرمانشاه. فصلنامه پیشرفت و توسعه استان کرمانشاه، 2(3)، 78-52.
-حق‌شناس، مجید، سلیمی، محمدباقر و امیری، سجاد (۱۴۰۴). تحلیل سهم نقاط حادثه‌خیز در تصادفات کشور. فصلنامه علمی جاده، ۲۳(۳)، 375-345.
-زینل همدانی، علی، رئیسی نافچی، محمد، راستی برزکی، مرتضی و خسروشاهی، حسین (­1395). ایمنی حمل و نقل جاده­ای کشور: رویکرد تحلیل عاملی. پژوهش در مدیریت تولید و عملیات، دوره 7، شماره2، شماره پیاپی13، 3-2.
-سادات حسینی، سید محمد، سلیمی کوچی، محمدباقر، جوزی دستگرده، امیر و بَیرانوند، محسن (1403). شناسایی و تحلیل نقاط حادثه‌خیز شهر همدان (مطالعه موردی: شهر همدان، 1401). فصلنامه علمی راهور، ۱۳(۴۸)، 152-131.
-نحوه شناسایی و اولویت­بندی نقاط پرتصادف (1394).  وزارت راه و شهرسازی، کمیسیون ایمنی راه­های کشور، مستند به نامه شماره 800/28333تاریخ 27/05/1394.
-نعمتی، هادی و اکبری غیبی، رضا (1402). بررسی علل موثر بر ایجاد تصادفات رانندگی در نقاط حادثه‌خیز درون شهری و ارائه راهکارهایی جهت کاهش آن (محور مطالعاتی محدوده بلوار امام حسین (ع) تا چهارراه نواب شهرستان ابهر). نشریه عمران و پروژه، 5(4)، 39-28.
-یزدانی، حسام (1389). بررسی روش­های شناسایی و اولویت­بندی نقاط تصادف خیز و کارآیی آنها. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
 
-Alam, M. S., & Tabassum, N. J. (2023). Spatial pattern identification and crash severity analysis of road traffic crash hot spots in Ohio. Heliyon, 9(5), e16303.
-Alkaabi, K. (2023). Identification of hotspot areas for traffic accidents and analyzing drivers' behaviors and road accidents. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 22, 100929.
-Belin, M. Å., Tillgren, P., & Vedung, E. (2012). Vision Zero – a road safety policy innovation. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 19(2), 171–179.
-Elvik, R. (2008). A survey of operational definitions of hazardous road locations in some European countries. Accident Analysis & Prevention, 40(6), 1830–1835.
-Elvik, R. (2008). The handbook of road safety measures (2nd ed.). Emerald Group Publishing.
Elvik, R., Vaa, T., Høye, A., & Sørensen, M. (2009). The handbook of road safety measures (2nd ed.). Emerald Group Publishing.
-Fayol, H. (1949). General and industrial management (C. Storrs, Trans.). Pitman Publishing. (Original work published 1916).
-Federal Highway Administration [FHWA]. (2022, June). Highway Safety Improvement Program (HSIP) manual. U.S. Department of Transportation.
-Federal Highway Administration. (2024). Crash Modification Factors Clearinghouse [Online database]. U.S. Department of Transportation.
-Gross, F., Persaud, B., & Lyon, C. (2010). A guide to developing quality crash modification factors (Report No. FHWA-SA-10-032). Federal Highway Administration.
-Haddon, W. (1972). A logical framework for categorizing highway safety phenomena and activity. The Journal of Trauma, 12(3), 193–207.
-Hauer, E. (1997). Observational before-after studies in road safety. Pergamon.
Identification and analysis of accident black spots using Geographic Information System (GIS): A study on Kushita-Jhenaidah national highway (N704), Bangladesh. Heliyon, 10 (5), e25952. doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e2595
-Kamhi, H., Alyami, S. H., Khattak, A., Alyami, M., & Almujibah, H. (2024). Exploring road traffic accidents hotspots using clustering algorithms and GIS-based spatial analysis. IEEE Access, 13, 60944–60954. doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3443245
-Khatun, M. S., Hossain, M. A., Kabir, M. A., & Rahman, M. A. (2024).
-Mahoney, J., & Thelen, K. (2015). Comparative explanations and social science: A realist approach. In J. Mahoney & K. Thelen (Eds.), Advances in comparative-historical analysis, 3–36. Cambridge University Press.
-Mintzberg, H. (1973). The nature of managerial work. Harper & Row.
-Montella, A. (2010). A comparative analysis of hotspot identification methods. Accident Analysis & Prevention, 42(4), 571–581.
-OECD. (2008). Towards zero: Ambitious road safety targets and the safe system approach. OECD Publishing.
-PIARC. (2019). Road safety manual. World Road Association (PIARC).
-Przeworski, A., & Teune, H. (1970). The logic of comparative social inquiry. Wiley-Interscience.
-Ragin, C. C. (2014). The comparative method: Moving beyond qualitative and quantitative strategies (2nd ed.). University of California Press.
-Simon, H. A. (1997). Administrative behavior: A study of decision-making processes in administrative organizations (4th ed.). The Free Press. Original work published 1947.
-Wegman, F., & Aarts, L. (Eds.). (2017). Advancing Sustainable Safety: National road safety outlook for 2005–2020 (3rd ed.). SWOV Institute for Road Safety Research.
-World Health Organization (WHO). (2021). Global status report on road safety 2021. WHO Press.