چکیده

زمینه و هدف: در شرایطی که آمار بالای تخلفات رانندگی و جانباختگان ناشی از آن در ایران بیانگر عدم بازدارنگی ضمانت ‌اجراهای موجود است، این تحقیق می‌کوشد با تحلیل مبانی نظری حقوق کیفری، ظرفیت‌ها و چالش‌های سیاست جنایی ایران را در مواجهه با رفتارهایی مانند رانندگی در حالت غیر طبیعی ناشی از مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر، رفتارهای پرخطر و رانندگی بدون گواهینامه آشکار سازد. این مطالعه با هدف بررسی امکان جرم‌انگاری برخی تخلفات پرخطر رانندگی در نظام حقوقی ایران با بهره‌گیری از تجارب کشورهای منتخب انجام شده است.

روش: روش پژوهش، تحلیلی-تطبیقی بوده و نظام‌های حقوقی کشورهای هلند، استرالیا و سنگاپور مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. این کشورها با وجود تفاوت‌های علمی، ساختاری و فرهنگی، هر یک الگویی برای جرم‌انگاری هدفمند و قابل اجرا ارائه داده‌اند که می‌تواند در بازآرایی نظام حقوقی ایران در جرم‌انگاری تخلفات پرخطر رانندگی الهام‌بخش باشد.

یافته ها: سیاست جنایی ایران نیازمند عبور از واکنش به نتیجه، به سمت پیشگیری از خطر است؛ امری که مستلزم تعریف روشن جرایم پرخطر، بازنگری در مجازات‌ها، تقویت نهادهای اجرایی و بازگرداندن قبح اجتماعی رفتارهای خطرناک است.

نتایج: تحقیق بررسی تطبیقی جرم انگاری تخلفات رانندگی پرخطر در نظام حقوقی ایران و کشورهای منتخب، چارچوبی پیشنهادی برای اصلاح قانون‌گذاری مرتبط با مدیریت ترافیک و اعمال مقررات بابت تخلفات رانندگی پرخطر بر سه اصل تفکیک تخلف و جرم، طراحی پلکانی میزان مجازات و ایجاد ضمانت در اجرای مؤثر قوانین و مقررات ترافیکی استوار خواهد بود.