جاده

جاده

تحلیل اثرات توسعه حمل‌ونقل و لجستیک بر شاخص‌های کلان اقتصادی ایران با استفاده از رویکرد علیت گرنجر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران،دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد برنامه ریزی حمل و نقل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
3 دانشجوی دکتری برنامه ریزی حمل و نقل، دانشکده عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران
10.22034/road.2026.584236.2496
چکیده
توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک یکی از پیش‌نیازهای بنیادین رشد پایدار و ارتقای رقابت‌پذیری اقتصاد ملی به‌شمار می‌آید و از کانال‌هایی چون کاهش هزینه‌های مبادله، بهبود دسترسی فضایی و افزایش کارایی زنجیره تأمین بر متغیرهای کلان اقتصادی اثر می‌گذارد. از این‌رو، تحلیل رابطه پویا و درون‌زا میان توسعه حمل‌ونقل و شاخص‌های کلان اقتصاد، برای سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد اهمیت ویژه‌ای دارد. این پژوهش با استفاده از داده‌های سری زمانی ایران در قالب مدل خودرگرسیون برداری (VAR)، به بررسی برهم‌کنش بین توسعه حمل‌ونقل و متغیرهای تولید ناخالص داخلی، تورم، بیکاری، شاخص سهام، نرخ ارز و نقدینگی می‌پردازد. نتایج آزمون‌های مقدماتی نشان داد که مشخصات آماری متغیرها برای برآورد مدل VAR مناسب است و وقفه بهینه مدل بر اساس معیارهای اطلاعاتی در سطح دو دوره تعیین شد. برآورد مدل VAR با ضریب تعیین تعدیل‌شده حدود 0.98 برای معادله مربوط به توسعه حمل‌ونقل، حاکی از قدرت تبیینی بسیار بالای مدل است. بر اساس آزمون علیت گرنجر، توسعه حمل‌ونقل به‌طور معنادار علت گرنجری رشد تولید ناخالص داخلی، بهبود عملکرد شاخص سهام و افزایش نقدینگی بوده و در مقابل، برخی متغیرهای کلان نیز به‌صورت معنادار بر حمل‌ونقل اثرگذارند. نتایج تجزیه واریانس خطای پیش‌بینی نشان می‌دهد که در افق بلندمدت، سهم شوک‌های حمل‌ونقل در تبیین نوسانات تولید ناخالص داخلی و نقدینگی به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای افزایش یافته و توابع عکس‌العمل آنی نیز بیانگر تأثیر مثبت و پایدار شوک‌های حمل‌ونقل بر رشد اقتصادی و عملکرد بازار سرمایه هستند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مرداد 1405