تحول دیجیتال در دهههای اخیر موجب ظهور فناوریهایی شده است که نقش مهمی در افزایش کارایی، امنیت و شفافیت سامانههای مختلف ایفا میکنند. یکی از مهمترین این فناوریها، بلاکچین است که بهعنوان یک دفترکل توزیعشده، امکان ثبت، ذخیره و تبادل اطلاعات را بدون نیاز به نهاد واسط و با سطح بالایی از امنیت و قابلیت اعتماد فراهم میسازد. ویژگیهایی نظیر تمرکززدایی، تغییرناپذیری دادهها، شفافیت اطلاعات و بهرهگیری از قراردادهای هوشمند، زمینه استفاده از این فناوری را در حوزههای متعددی از جمله مهندسی حملونقل فراهم کرده است. در سالهای اخیر، افزایش حجم جابهجایی کالا و مسافر، توسعه سامانههای حملونقل هوشمند، گسترش اینترنت اشیاء و ظهور خودروهای متصل و خودران، نیاز به زیرساختهای مطمئن برای مدیریت دادهها و انجام تبادلات اطلاعاتی را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در چنین شرایطی، بلاکچین میتواند با ایجاد بستری امن و شفاف، بسیاری از مشکلات موجود در مدیریت زنجیره تأمین، رهگیری محمولهها، پرداختهای هوشمند، مدیریت ناوگان و تبادل اطلاعات میان ذینفعان را برطرف کند. هدف این مقاله، مرور جامع مبانی فناوری بلاکچین و بررسی مهمترین کاربردهای آن در مهندسی حملونقل، همراه با تحلیل چالشهای فنی، اقتصادی و حقوقی و مرور تجربیات بینالمللی است. همچنین، روندهای آینده و ظرفیتهای این فناوری در توسعه سامانههای حملونقل هوشمند و پایدار مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مطالعات نشان میدهد که بلاکچین، در صورت توسعه زیرساختهای فنی، تدوین قوانین مناسب و افزایش همکاری میان دولت، صنعت و دانشگاه، میتواند به یکی از فناوریهای کلیدی در تحول دیجیتال صنعت حملونقل تبدیل شود.
